Tweede Kamer tegen bezuinigingen?

Vandaag heeft de Tweede Kamer gestemd over de moties tegen de bezuinigingen op het primair onderwijs. De moties zijn helaas verworpen, maar het primair onderwijs heeft de afgelopen weken wel duidelijk van zich laten horen. Wat dat betreft hebben we zeker wat bereikt.

Sinds we in de Onderwijsbegroting lazen dat het kabinet wil bezuinigen op het primair onderwijs onder de titel ‘bestuur en management’, is de hele PO-Raad bezig geweest met acties tegen die bezuiniging. Ik was vooral boos over deze bezuinigingen omdat ze volkomen onverwachts kwamen. Daarnaast vond ik de argumenten voor de bezuinigingen oneigenlijk. Ten eerste gaat het gewoon om structureel geld in de lumpsum. Ten tweede zei het kabinet dat bestuur en management in het primair onderwijs redelijk op orde zijn, terwijl andere rapporten benadrukken dat we nog veel moeten leren. Tot slot zei het kabinet dat hiermee het primaire proces niet wordt geraakt, terwijl er gewoon op de lumpsum wordt bezuinigd.

Naast de bezuiniging van 90 miljoen op de lumpsum, worden we ook geconfronteerd met een bezuiniging van 46 miljoen op de groeiregeling. Bij elkaar is dat een forse bezuiniging, die niet zonder gevolgen blijft voor schoolbestuur, schoolleider, leraren en leerlingen. Vooral omdat deze bezuinigingen cumuleren met een structureel tekort bij de materiële instandhouding van ongeveer € 170 miljoen.

De verontwaardiging in het veld over de bezuinigingen was groot. We kregen dan ook meteen al veel steun vanuit onze achterban voor de actie. Na Prinsjesdag hebben we u in een enquête gevraagd om aan te geven wat het effect van de bezuinigingen zijn. We kregen per omgaande 30 reacties binnen met duidelijke verhalen. We hebben alle reacties gebundeld en aangeboden aan de Tweede Kamer. Verder hebben we gesproken met de onderwijswoordvoerders van de belangrijkste partijen. Uit deze informele gesprekken bleek dat veel Kamerleden gevoelig waren voor onze argumenten. Vervolgens werd onze lobby weer gesteund door mailberichten van schoolbestuurders aan de Tweede Kamer. Ik was erg blij dat we op deze manier samen een vuist konden maken.

Resultaat
Door vrijwel alle partijen is geageerd tegen de bezuinigingen op het primair onderwijs. Sterker nog, het argument van de staatssecretaris dat deze bezuiniging het primair proces niet zou raken, is door velen bestreden. Benadrukt is dat voor de leraar de werkdruk alleen maar groter wordt, als er geen ondersteunende faciliteiten zijn.

Ik vond het vooral bemoedigend dat verschillende Kamerleden spraken over het belang van bestuur en management. Waar ze eerder werden afgeschilderd als overhead en geldverslindend, werd er nu weer in realistische termen over bestuur en management gepraat. Dit vind ik zeker terecht voor het primair onderwijs, structureel al de minst bedeelde sector, waar juist grote soberheid bestaat bij het toekennen van middelen aan bestuur en management. Ik hoop dat de negatieve sfeer die hing rond bestuur en management in het primair onderwijs in de Tweede Kamer nu definitief is omgekeerd.

Een andere opbrengst is dat de PO-Raad voor de Kamerleden (en de media) duidelijk zichtbaar was. Zelfs letterlijk: tijdens het debat in de Kamer zaten we (zichtbaar) op de publieke tribune. De Kamerleden keken soms even naar boven. Je zag ze denken: ‘Ik heb naar jullie geluisterd’ of: ‘Heb ik het goed gezegd?’.

Investeringen
Er zijn nu twee belangrijke ontwikkelingen gaande. Het kabinet en de Tweede Kamer hebben rond Prinsjesdag de motie Hamer omarmd. Deze motie zegt dat Nederlandse kenniseconomie tot de mondiale top-5 moet behoren. Iedereen begrijpt dat daarvoor investeringen in het onderwijs nodig zijn.

Aan de andere kant heeft het kabinet in het kader van de noodzakelijke bezuinigingen vanwege de kredietcrisis een werkgroep opdracht gegeven voor een heroverweging rond de arbeidsproductiviteit in het onderwijs. In verschillende scenario’s gaat de commissie uitwerken of het onderwijs efficiënter kan.

Wij gaan deze werkgroep nauwgezet volgen. En we gaan ons steentje bijdragen aan het publieke debat. Wat ons betreft gaat de discussie niet zozeer over ‘productiever’ werken in het primair proces (maar als dat zou kunnen, wie is daar tegen?), maar vooral ook om een doelmatiger inrichting van het stelsel in het primair onderwijs. Bijvoorbeeld dat schoolbesturen voldoende middelen hebben om hun verantwoordelijkheid te kunnen waarmaken.

Wat ons betreft staat in dat publieke debat het volgende motto centraal: goed onderwijs is geen uitgavenpost, goed onderwijs is een investering in de toekomst van onze kinderen. Dit hebben we besproken met een groep leden van de PO-Raad tijdens een ‘denktank’-bijeenkomst. Deze leden steunen onze koers volmondig.

Anderhalf jaar zeggen we nu hoe belangrijk het is om een sterke PO-Raad te hebben, maar de afgelopen weken heb ik gemerkt hoe waar dat is. En hoewel de bezuinigingen nu lijken door te gaan, hebben we wel duidelijk onze stem laten horen. Dat was zonder uw steun nooit mogelijk geweest. Ik wil u daarvoor zeer hartelijk bedanken, maar laten we vooral doorgaan en verder groeien om ons te wapenen tegen verdere bezuinigingen. Ik wil u daarom vragen om uw collega-bestuurders te overtuigen van het belang van aansluiting bij de PO-Raad. Meer eenheid geeft het primair onderwijs de kracht die we nodig hebben.