Een duurzame aanpak langs drie lijnen

Niemand kan er meer omheen. Het lerarentekort is de grootste uitdaging ooit voor het onderwijs. Al in 2012 waarschuwde de PO-Raad voor een dreigend lerarentekort. Dit complexe probleem heeft geen pasklare oplossing en vraagt om een mix aan maatregelen en nauwe samenwerking tussen scholen, lerarenopleidingen, sociale partners, het Ministerie van OCW en de PO-Raad.

De PO-Raad gelooft in duurzame oplossingen die de kwaliteit van het onderwijs waarborgen. Op deze pagina vertellen wij u meer over onze aanpak langs drie lijnen. Deze aanpak is gebaseerd op waardevolle input uit het veld die wij op de interactieve sessie over de aanpak lerarentekort hebben opgehaald.

Duurzame aanpak langs drie lijnen

 
 
 

Lijn 1: Open toegang tot het beroep

 

De PO-Raad pleit voor:

Meer en diverse opleidingsroutes, andere doelgroepen aantrekken en een positieve impuls aan het imago.

Onze acties:

De PO-Raad is voorstander van meer zij-instromers in het primair onderwijs. Er zit namelijk een aanzienlijk potentieel onder werkenden die op dit moment geen leraar in het primair onderwijs of leraar in opleiding zijn, maar daar wel interesse in hebben. Het aantrekken van deze groep is niet alleen interessant in het kader van het tegengaan van het lerarentekort; hun achtergrond en kennis van buiten draagt bij aan diversiteit in lerarenteams en kan voor vernieuwing zorgen. Om dit potentieel op de arbeidsmarkt te kunnen aanboren, is het van belang om eventuele belemmeringen weg te nemen. Een van de belemmeringen is het gebrek aan gesubsidieerde plekken.

De PO-Raad heeft er mede voor gezorgd dat de subsidie voor zij-instroom van 40 naar 160 is verhoogd. Wij blijven ons inzetten om het aantal gesubsidieerde plekken te verhogen.

De PO-Raad pleit voor meerdere opleidingsroutes naar het beroep leraar. Studenten moeten een route kunnen kiezen die het beste bij hen past. De PO-Raad stond samen met de VSNU aan de wieg van de eerste universitaire lerarenopleiding.

De universitaire lerarenopleiding stelt studenten in de gelegenheid om binnen drie jaar hun lesbevoegdheid te behalen. Deze route moet vooral vwo’ers aantrekken om voor de klas te gaan staan. De PO-Raad beschouwt de opleiding Pedagogische Wetenschappen Primair Onderwijs dan ook als een goede toevoeging op de reeds bestaande routes zoals de pabo en de academische pabo. In deze laatstgenoemde behalen studenten zowel een HBO-bachelordiploma Leraar Basisonderwijs als een universitair bachelordiploma Onderwijskunde of Pedagogische Wetenschappen.

De PO-Raad is groot voorstander van meer academisch geschoolde leerkrachten. Zij brengen wetenschappelijke kennis de school in en kunnen een belangrijke rol spelen in de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. Bijvoorbeeld door leerprocessen en –resultaten te analyseren of onderzoek te verrichten. Overigens streeft de PO-Raad niet naar uitsluitend academische leraren voor de klas. Diversiteit binnen de teams is goed voor de kwaliteit op de werkvloer en maakt het beroep leraar aantrekkelijker.

De denktank wil een gedeeld beroepsbeeld van de leraar ontwikkelen, doorlopende professionalisering organiseren en regionale samenwerking bij het vormgeven van duale opleidingstrajecten door besturen en lerarenopleidingen bevorderen.

Doel van de denktank is om met oplossingen te komen die op korte termijn bijdragen aan het oplossen van onder meer het lerarentekort en op lange termijn bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs.

De PO-Raad is initiatiefnemer van de denktank en bestaat uit leden van de PO-Raad. Lees meer

Net als het lerarentekort is er een breed scala aan maatregelen nodig om het imago van de sector primair onderwijs en het beroep leraar te verbeteren. Dit kan door arbeidsvoorwaarden en carrièremogelijkheden te verbeteren, de werkdruk te verminderen, maar ook door onderwijs en onderzoek met elkaar te verbinden en professionalisering en innovatie te stimuleren.

 
 

Lijn 2: Een aantrekkelijke sector

 

De PO-Raad pleit voor:

Het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden, het (door)ontwikkelen van (strategisch) HRM-beleid, het verlagen van werkdruk / ziekteverzuim en ontzorgen.

Onze acties:

In aanloop naar de in juni 2018 afgesloten cao heeft de PO-Raad, in nauwe samenwerking met leraren, schoolleiders en schoolbestuurders en sociale partners, gewerkt aan de realisatie van nieuwe functiebeschrijvingen. Deze functiebeschrijvingen doen meer recht aan het beroep leraar en het huidige takenpakket, stimuleren (door)groei en ontwikkeling en een meer passend salaris. Dit draagt bij aan de aantrekkelijkheid van het beroep leraar.

De PO-Raad was een van de samenwerkende partijen binnen het PO-front. PO-front heeft zich ingezet voor meer salaris en minder werkdruk in het primair onderwijs. Andere deelnemers van PO-front waren PO in Actie, de AOb, CNV Onderwijs, FNV Overheid en FvOv en AVS.

Het kabinet heeft onder druk van de acties van PO-front 270 miljoen euro extra beschikbaar gesteld voor de salarissen van leraren. Dat bedrag is niet voldoende om de salariskloof met het voortgezet onderwijs compleet te overbruggen, maar de leraren hebben wel een forse salarisstijging ontvangen.

Startende leraren zijn na het afronden van de pabo startbekwaam, maar staan nog aan het begin van hun ontwikkeling. Het is daarom van belang om hen vanaf de start van hun loopbaan de juiste begeleiding te bieden. Dit leidt niet alleen tot snellere, professionele groei, maar heeft ook een positieve invloed op de kwaliteit van het onderwijs en de leerresultaten van leerlingen. Bovendien kan goede begeleiding voorkomen dat leraren onnodig het onderwijs verlaten. En met het oog op het lerarentekort is het juist zo belangrijk om hen zoveel mogelijk te behouden voor dit prachtige beroep.

De sociale partners in het primair onderwijs hebben cao-afspraken gemaakt over de faciliteiten voor startende leraren en het ingroeien in het beroep. En niet zonder succes. Zo is de afgelopen drie jaar het percentage beginnende leraren dat begeleiding heeft ontvangen, toegenomen van 72% tot 83%. Een positieve ontwikkeling die vastgehouden moet worden. Ook willen we met elkaar verkennen hoe
we starters nog meer en beter kunnen begeleiden. Want hier kunnen nog de nodige stappen in gezet worden. De grote uitdaging hierbij blijft het vinden van een goede balans tussen begeleiding gericht op het welzijn van leraren, het stimuleren van professionele ontwikkeling en het versterken van een professionele cultuur.

De PO-Raad is een van de initiatiefnemers van het Platform Samen Opleiden & Professionaliseren. In dit platform bundelen schoolbesturen, scholen en lerarenopleidingen hun krachten om samen een duurzame inrichting van opleiding én professionalisering voor leraren te realiseren. Het platform zet zich in voor versterking van de samenwerking tussen besturen, scholen en lerarenopleidingen in het primair en voortgezet onderwijs rond dit thema.

De PO-Raad was een van de samenwerkende partijen binnen het PO-front. Zij hebben stevig lobby gevoerd voor extra middelen om de werkdruk in het primair onderwijs te verlagen.

En niet zonder resultaat. Er zijn vanaf het huidige schooljaar structureel extra middelen beschikbaar, oplopend tot 430 miljoen per jaar vanaf 2022. Belangrijk punt hierbij is dat schoolbesturen zelf mogen bepalen hoe ze deze extra middelen willen inzetten. Dit kan bijvoorbeeld door extra ondersteuning in te huren of door te investeren in betere ict om zo de werkdruk te verlagen.

 

 
 

Lijn 3: Innovatie in de sector

 

De PO-Raad pleit voor:

Het anders organiseren binnen de sector, en het anders organiseren tussen en met andere sectoren.

Onze acties:

Het lerarentekort wordt steeds nijpender. ‘Anders organiseren’ wordt door het onderwijsveld als een van de kansrijke oplossingsrichtingen gezien. Maar ‘anders organiseren’, hoe doe je dat nou echt? De PO-Raad en Kennisnet organiseren een serie werkateliers over het Anders Organiseren. Bekijk de agenda op de website van de PO-Raad voor het eerstvolgende werkatelier. Deelname is kosteloos.

Onderzoeken

Download het onderzoek van Marjolein Ploegman
Belemmeringen voor innovatie in het basisonderwijs

 

Download het onderzoek van COAP
Anders organiseren, minder tekort?

Een verkenning naar het anders organiseren van onderwijs en de mogelijkheden om het voorspelde lerarentekort in het primair onderwijs (deels) op te vangen.

 

Publicaties

 
 

Lerarentekort dwingt tot creativiteit

Een aantal voorbeelden

De PO-Raad ziet dat schoolbesturen, opleiders en gemeenten zoeken naar oplossingen die buiten de huidige kaders vallen.

Omdat ze de ‘eindjes niet meer aan elkaar konden knopen’ zijn Agora en Zaan Primair, twee schoolbesturen uit de gemeente Zaandam, noodgedwongen om een vierdaagse lesweek in te voeren. Lees meer

Om het nijpende lerarentekort in de stad tegen te gaan springen ambtenaren, studenten en statushouders bij. Een noodmaatregel, geen structurele oplossing, benadrukt de gemeente. Lees meer

Rotterdam komt met een nieuw, opvallend wapen tegen het lerarentekort. Twee middelbare scholen beginnen een heus teachnasium om kinderen warm te maken voor het onderwijs. Leerlingen uit de vierde klas van havo en vwo kunnen hiervoor kiezen om te ontdekken of een carrière voor de klas bij hen past. Lees meer

De Marnix Academie start in september met het pilotproject de Gulden Middenweg. In dit project stelt een partnerschool twee deeltijdstudenten aan als leraarondersteuner. Samen met een leerkracht-coach van de basisschool zelf runnen ze twee groepen. Lees meer

Mail naar Maarten Lamé, beleidsadviseur PO-Raad via m.lame@poraad.nl

 
 

Tools

Toolboxen PO-Raad

Om haar leden op diverse thema’s te ondersteunen heeft de
PO-Raad toolboxen gemaakt. Hieronder een aantal relevante toolboxen. Voor een volledig overzicht kijk hier

Toolbox aanpak werkdruk

Model extra middelen aanpak werkdruk

Begeleiding startende leraren

Platform Werkdruk biedt kennis en tools om werkdruk aan te pakken

Iedere school kan werkdruk tegengaan door die bespreekbaar te maken en een passende aanpak te kiezen. Vanuit die gedachte is het digitale Platform Werkdruk ontwikkeld, te vinden op www.platformwerkdrukpo.nl Leraren, schoolleiders, beleidsmedewerkers en schoolbestuurders kunnen hier terecht voor kennis, praktijkverhalen en praktische tools die helpen werkdruk in primair onderwijs aan te pakken.

 
 

Van het Arbeidsmarktplatform PO

Het scenariomodel PO

Het Arbeidsmarktplatform heeft een instrument voor regio’s en individuele schoolbesturen ontwikkeld waarmee toekomstscenario’s gemaakt kunnen worden voor mogelijke regionale en bestuurlijke ontwikkelingen. Met dit model kunt u zelf aan de knoppen draaien om leerlingenprognoses en formatieramingen te berekenen en krijgt u op basis van diverse scenario’s inzicht in uw personeelsbehoefte en financiële ruimte.

Meer info vindt u op www.scenariomodelpo.nl

Regionale arbeidsmarktramingen

Het primair onderwijs dreigt in 2022 een tekort te hebben van 4.100 voltijds leraren en schoolleiders. Dit tekort kan oplopen tot 11.000 voltijdsbanen in 2027. Ongeveer een kwart van de leraren in het primair onderwijs is ouder dan 55 jaar en nadert het pensioen. De instroom van pabostudenten is de afgelopen jaren gedaald en die trend zet naar verwachting door. Een aantal regio’s heeft al last van een tekort aan beschikbare invallers. De voorspelling is dat vrijwel alle regio’s de komende jaren te maken krijgen met groeiende lerarentekorten in het basis- en speciaal onderwijs.

Bekijk de regionale arbeidsmarktramingen 2018-2023

 

Partners van de PO-Raad rondom de aanpak lerarentekort: