Conferentie (Be)sturend Leiderschap: leiderschap cruciaal bij implementatie opbrengstgericht werken

<p style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;"><span style="line-height: 20.0063037872314px; font-size: 1.4rem;">Om opbrengstgericht werken te implementeren in het primair onderwijs is leiderschap van cruciaal belang. Dat blijkt uit de resultaten van het project Versterken kwaliteit bestuur en management, in de wandeling ‘Opbrengstgericht leiderschap’ genoemd. De opbrengsten van dit driejarige project staan centraal op de door de PO-Raad en de AVS georganiseerde conferentie (Be)sturend leiderschap. Deze conferentie, gehouden op 31 oktober 2012 in het NBC in Nieuwegein, is tegelijk de aftrap van het nieuwe project Sturen op onderwijskwaliteit. Ruim 400 schoolleiders, bestuurders en toezichthouders wonen de conferentie bij.</span></p><h2 style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-weight: bold; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Teamsport</h2><p style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">‘Met elkaar leren en van elkaar leren, daar gaat het om’, zegt Kete Kervezee, voorzitter van de PO-Raad in haar welkomstwoord. ‘Mensen die verantwoordelijk zijn voor het leren van jongeren moeten laten zien dat ze zelf ook leren en dat belangrijk vinden. Onderwijs is teamsport: de leerkracht, de schoolleider, de bestuurder en de toezichthouder dragen allemaal hun steentje bij.’</p><h2 style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-weight: bold; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Bestuur en schoolleider doen ertoe</h2><p style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Dagvoorzitter Coen Jutte gaat vervolgens in gesprek met Simone Walvisch, bestuurder van de PO-Raad, en Michiel Wigman, directeur van de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS). Ongeveer vijf jaar geleden ontstond bij de PO-Raad en de AVS het initiatief tot het project Versterken kwaliteit bestuur en management. ‘Het bestuur doet ertoe,’ zegt Simone Walvisch. ‘Duidelijk sturen op onderwijskwaliteit betekent dat je iets kunt veranderen in de cultuur van een school.’ Michiel Wigman denkt dat het succes van het project samenhangt met het lef van schoolleiders een eigen koers te varen. ‘De titel van een van de workshops vandaag luidt: “Toon mij een goede school en ik toon u een goede schoolleider.” Met die uitspraak zijn wij het allemaal eens.’ Coen Jutte gooit de vraag de zaal in of je dit ook kunt uitbreiden naar ‘Toon mij een goede groep scholen en ik toon u een goede bestuurder.’ Daarover blijken de meningen verdeeld.</p><h2 style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-weight: bold; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Vensters PO</h2><p style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">De conferentie is tevens een goed moment voor de presentatie van Vensters PO. In navolging van Vensters VO werkt Schoolinfo, in opdracht van de PO-Raad en samen met schoolbesturen en scholen, aan een eigen systeem waarmee informatie over scholen kan worden ontsloten. Hiermee kan de sector zichzelf op uniforme wijze presenteren onder meer t.b.v. de dialoog met belanghebbenden. Naast deze zogenaamde Schoolvensters die ook op de website van de school zelf kunnen worden geplaatst, wordt binnen het project een overzichtelijk Management Venster met kengetallen en vergelijkingsmogelijkheden ontwikkeld. Dit biedt schoolbesturen en scholen een betrouwbare basis voor het professionelere besturen van hun eigen organisatie (mede met het oog op opbrengstgericht werken). Tot slot&nbsp; wordt er een keuzehulp voor ouders gerealiseerd, het Schoolkeuze Venster. De deels automatisch gegenereerde informatie waar Vensters gebruik van maakt, moet op termijn tot minder administratieve lastendruk leiden. Een kort introductiefilmpje tijdens de plenaire opening vormt de officiële start van het project en nodigt deelnemers uit om in werkgroepen en pilots bij te dragen aan de kwaliteit van het uiteindelijke resultaat.</p><h2 style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-weight: bold; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Het gaat weer over onderwijs</h2><p style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Projectleider Carine Hulscher neemt ‘vol trots en een beetje weemoedig’ afscheid van het project. ‘Het verloop en de resultaten van het project zijn gemonitord door het Kohnstamm Instituut. Maar minstens zo belangrijk zijn de ervaringen van de bestuurders, schoolleiders en leerkrachten die hebben deelgenomen. Die ervaringen zijn gebundeld in het boekje Het gaat weer over onderwijs. Die titel is veelzeggend. Dit project heeft geleid tot gesprekken over wat er werkelijk toe doet: goed onderwijs voor kinderen.’ Coen Jutte nodigt de zaal uit Carine Hulscher met een staande ovatie te bedanken voor haar inzet.</p><h2 style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-weight: bold; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Cultuuromslag</h2><p style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Het project Versterken kwaliteit bestuur en managementvindt plaats van 2009 tot 2012. 74 schoolbesturen met in totaal 900 scholen nemen deel aan het project met als doel het opbrengstgericht werken op hun scholen te versterken. Een belangrijk inhoudelijk doel hierbij is het tot stand brengen van een lerende cultuur. Dat doel is grotendeels bereikt, laat Guuske Ledoux, wetenschappelijk directeur van het Kohnstamm Instituut, zien in haar presentatie. ‘De belangrijkste factor is het gesprek dat het bestuur voert met de school over de kwaliteit en de opbrengsten. Dat is een cultuuromslag. Er is een nieuw gesprek over de onderwijsinhoud ontstaan.’ Daarnaast hebben scholen slagen gemaakt in verdere professionalisering, vooral in het omgaan met data. ‘Hierin is veel gebeurd. We zien nu controle op de eigen kwaliteit en pro-actief leren van elkaar.’ Er was een gunstige voedingsbodem voor het project, deelnemers hadden veel positieve verwachtingen. ‘Maar er is ook een zorg of er niet te veel accent ligt op taal en rekenen. Die zorg nam toe tijdens het project.’ Opbrengstgericht werken is niet alleen relevant voor zwakke scholen: ‘Het doel is dat over de hele linie de prestaties omhoog gaan. Het is onze ervaring dat juist goede scholen moeilijk in beweging zijn te krijgen. Besturen moeten daarom een gedifferentieerd beleid voeren.’</p><h2 style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-weight: bold; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Sturen op onderwijskwaliteit</h2><p style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Het thema ‘sturen op onderwijskwaliteit’ blijft ook na de beëindiging van het project Opbrengstgericht leiderschap hoog op de agenda staan bij de PO-Raad. Hans van Dael, partner bij BMC en projectleider van het project Sturen op onderwijskwaliteitvan de PO-Raad licht dit ‘paraplu-project’ toe. ‘Het schoolbestuur streeft naar hoge prestaties van leerlingen. Maar het kan alleen indirect de leerlingenresultaten beïnvloeden. Een bestuurder moet alles in het werk stellen om een schoolleider in positie te krijgen. Daarbij kan de bestuurder wel wisselen van stijl. Bij een school die tekortschiet, zit je er meer bovenop. Je werkt met blauwdrukken en afspraken. Als een school het goed doet, hanteer je een bekrachtigende stijl. Je stimuleert de schoolleider het nog beter te gaan doen. Bij een excellente school is een bestendigende stijl nodig. We moeten een&nbsp; pro-actieve, meer bestuurlijke aanpak ontwikkelen, waarin besturen cyclisch communiceren met de scholen over data en waarin heldere normen worden gehanteerd.’ Met de besturen is een kader ontwikkeld waarbinnen activiteiten gaan plaatsvinden als collegiale visitaties, de ontwikkeling van een bestuursscan en masterclasses over bestuurlijke vraagstukken.</p><h2 style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-weight: bold; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Systeemleiderschap</h2><p style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Leiderschap kent ook meer spirituele kanten. Daarover gaat de workshop Systeemleiderschap van AVS-adviseur Jos Hagens. Hoe belangrijk is doelgerichtheid en planmatigheid? Hagens vraagt de deelnemers of wat er in het afgelopen jaar in hun leven is veranderd, samenhing met een vooropgezet plan en of de resultaten gemeten zijn. Of heb je gereageerd op wat zich voordeed? Volgens hem is er behoefte aan een nieuw leiderschap: simpeler en met minder stress. Dat bereik je door een andere cultuur. ‘Niet door een andere structuur! Een goede leider is gevoelig voor wat er plaatsvindt, en heeft een gereedschapskist om aan dingen te rommelen. Het hoeft allemaal niet zo formeel. Als leerkrachten met elkaar over onderwijs praten, noem het dan alsjeblieft niet “intervisie”, want dan houden ze er meteen mee op.’ Zijn betoog valt in goede aarde. Een deelnemer reageert instemmend: ‘We moeten meer nadenken over processen. Niet alles is aantoonbaar. Het gaat ook over morele doelen.’</p><h2 style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-weight: bold; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Relatie tussen intern en extern toezicht</h2><p style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">De Inspectie van het Onderwijs doet de deelnemers vandaag een bijzondere uitnodiging: Wat is belangrijk in het toezicht op bestuurlijk handelen? Tijdens zijn interactieve college vraagt hoofdinspecteur Arnold Jonk de zaal naar de relatie tussen de inspectie, als extern toezichthouder, en de raad van toezicht, of het toezichthoudend bestuur, als interne toezichthouder. Het bestuur wordt steeds belangrijker en is aanspreekpunt voor de inspectie. Ook een Raad van toezicht kan de inspectie vragen informatie te geven over haar werkwijze. Als het bestuurlijk handelen niet tot goede onderwijsresultaten leidt, of bij fraude of andere rare dingen, kan de inspectie zich ook zelf tot de interne toezichthouder wenden. Hoe bakenen we verantwoordelijkheden af? Waar ontstaat onduidelijkheid? De aanwezige deelnemers mengen zich actief in de discussie, met suggesties en voorbeelden van synergie en spanning uit hun eigen praktijk. De uitwerking is nog lang niet klaar, maar Arnold Jonk kan met een aantal nuttige tips en aandachtspunten terug naar zijn inspecteurs.</p><h2 style="font-size: 1.385em; margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-weight: bold; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">Afsluiting</h2><p style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; padding: 0px; border: 0px; vertical-align: baseline; font-family: 'Lucida Grande', 'Lucida Sans Unicode', sans-serif; line-height: 20.0063037872314px;">De afsluiting door dagvoorzitter Coen Jutte voldoet niet aan de verwachtingen, waarvoor de organiserende partijen hun excuses aanbieden. De meeste deelnemers kiezen ervoor om de zaal te verlaten en bij een drankje na te praten over de dag. Ten slotte gaan zij met nieuwe inspiratie en goede ideeën huiswaarts.</p>

Laatst gewijzigd: 
dinsdag 23 december 2014

Trefwoorden