Lobby-update: Kamer zoekt balans tussen ruimte en regels

09-11-2014

De Tweede Kamer is zoekende naar een nieuwe balans tussen regels en ruimte voor het onderwijs. Dat is opvallend tijdens de behandeling van de Onderwijsbegroting op donderdag 6 november. De roep om ruimte blijkt uit de aandacht die de Kamerleden besteden aan de wijze waarop de Inspectie van het Onderwijs zou moeten werken. Anderzijds stellen ze veel vragen over de precieze besteding van middelen.

Vrijwel alle partijen spreken zich er over uit dat de kwaliteit van een school niet alleen uitgedrukt kan worden in de cito-eindscore. Dat komt via verschillende invalshoeken naar voren. 

Het CDA wil in zijn algemeenheid minder regeldruk, minder Inspectie en minder toetsdrukte, zegt Kamerlid Michel Rog. Donderdagochtend heeft staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) al per brief laten weten te willen experimenteren met regelvrije ruimte voor excellente scholen. Volgens het CDA moet het experiment zich niet beperken tot excellente scholen. De PO-Raad is het daarmee eens.

Vensters PO

CDA, GroenLinks, D66 en ChristenUnie pleiten er daarnaast voor dat de eindtoetsscores niet langer via de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) op te vragen zijn. Zij willen daarmee voorkomen dat ranglijsten van scholen worden gemaakt op basis van de gemiddelde scores op de eindtoets. Focus op die cijfers geeft een vertekend beeld over hoe het daadwerkelijk met het onderwijs op een school is gesteld, vinden zij. De PO-Raad onderschrijft dat, maar wijst er op dat scholen zich in Vensters PO veel breder kunnen presenteren. Binnenkort komen er op de website www.scholenopdekaart.nl weer nieuwe kenmerken van de scholen beschikbaar.

D66 dient tijdens het debat een motie in om ook het mbo en hbo zich publiek te laten verantwoorden via een systeem zoals Vensters dat nu bestaat in het primair en voortgezet onderwijs.

Minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker zeggen dat ze ook toe willen naar een bredere blik op onderwijs. Zij hebben daar al voorstellen voor gedaan. In maart van dit jaar kondigden de bewindslieden aan toe te willen naar een nieuw toezichtkader voor de Inspectie. Die gaat naar meer kijken dan alleen taal en rekenen. Ook komen er nieuwe beoordelingsnormen. De oppositie is daar kritisch over.

Ruimte voor de leraar

Kamerbreed is men het erover eens dat het onderwijs weer, of meer van de leraar moet zijn. De VVD en PvdA dienen een motie in om een innovatiefonds voor leraren in te richten, waardoor leraren de tijd krijgen om hun eigen plannen voor onderwijsvernieuwing uit te voeren. Staatssecretaris Dekker staat welwillend tegenover deze motie en is bereid om 5 miljoen euro daarvoor beschikbaar te stellen (po en vo).

Natuurlijk is het van groot belang dat leraren de verantwoordelijkheid krijgen (en nemen) voor hun eigen onderwijs. Maar dit is geen individuele kwestie. Leraren gaven zelf aan na de introductie van opbrengstgericht werken dat voor hen de grote winst was dat zij met elkaar, in teamverband, over hun onderwijs en over de leerlingen praatten. Onderwijs is teamwork. Leraren kunnen niet de koning zijn in hun eigen klaslokaal, zoals een veelbesproken rapport 'Het gedroomde koninkrijk' begin jaren '90 stelde. Toen al werd gepleit voor scholen als professionele organisaties. Daarin moet iedereen de ruimte krijgen, maar die ruimte mag niet door muren worden afgebakend.

Regels en controle

De Kamer dient donderdag een hausse aan moties in. De teneur is dat de blik op onderwijs lijkt te verruimen en dat meer ruimte voor het onderwijs wordt gevraagd, maar tegelijkertijd blijkt uit de hoeveelheid moties dat de Kamer ook veel zaken wil regelen. VVD, PvdA en D66 dringen erop aan dat schoolbesturen verplicht worden hun jaarverslagen openbaar maken. Staatssecretaris Dekker vindt een wettelijke verplichting niet nodig, omdat 80 procent van de besturen in het primair onderwijs hier al uit zichzelf gehoor aan geeft. De PO-Raad praat binnenkort met haar leden over het voorstel het openbaren van jaarverslagen op te nemen in de Code Goed Bestuur. We gaan voor de 100 %.

Diverse partijen waaronder ChristenUnie en D66 vragen daarnaast naar de drieduizend 'extra' banen die het sluiten het Nationaal Onderwijsakkoord zou opleveren. Dekker antwoordt dat het niet om extra banen gaat maar om behoud van werkgelegenheid.

Ten tijde van het afsluiten van het NOA door de PO-Raad was er alarm geslagen over de vele ontslagen die noodzakelijk waren vanwege de krimp van het leerlingenaantal en de gevolgen van de 'stille bezuinigingen'. In de praktijk verloren vooral veel jonge leerkrachten hun baan. De vraag is of er aan die uittocht een einde is gekomen. De cijfers zullen daar uitsluitsel over geven, maar we wijzen de politiek op de realiteit dat in deze tijden van enorme daling van het aantal leerlingen weinig vacatures te verwachten zijn.

De PO-Raad blijft benadrukken dat de sector de ruimte moet krijgen om haar verantwoordelijkheid te nemen voor goed onderwijs en om haar ambities waar te maken. Alleen dan kan het onderwijs zich blijven verbeteren. Ook Dekker probeert de Kamer ervan te overtuigen dat ze de sector niet te veel op de lip moet zitten. ,,Het primair onderwijs steekt zijn nek uit'', aldus Dekker. ,,De afspraken uit het bestuursakkoord gaan ver en vergen een enorme inspanning de komende jaren."

Ernstig meervoudig gehandicapte kinderen

De staatssecretaris gaat daarnaast bekijken of hij in het kader van passend onderwijs iets kan doen aan de problemen met de bekostiging van ernstig meervoudig gehandicapte kinderen, zo zegt hij toe. Door de transitie jeugdzorg komen de onderwijs-zorgarrangementen voor deze leerlingen onder druk te staan. ChristenUnie wil de bekostiging van ernstig meervoudig gehandicapte leerlingen daarom lostrekken van de algemene onderwijsbekostiging, maar dat wil Dekker niet. De PO-Raad vindt ook dat bekostiging van onderwijs voor deze groep beter geregeld kan worden en heeft hierover al eerder aan de bel getrokken. Ze pleit voor een onderzoek.

Asielkinderen

GroenLinks dient in het debat nog een motie in om te onderzoeken hoe scholen volledig bekostigd kunnen worden voor het geven van onderwijs aan asielkinderen. De afgelopen maanden bleek dat veel scholen moeite hebben deze kinderen zorg, gespecialiseerde hulp en goed onderwijs te bieden terwijl ze pas heel kort van te voren weten dat deze leerlingen eraan komen.

Laatst gewijzigd: 
maandag 2 februari 2015