Onderwijscafé over pesten: ‘De school kan het niet alleen’

11-04-2013

In het Onderwijscafé werden deskundigen, Kamerleden en onderwijsorganisaties het over een ding eens: Pesten moet worden aangepakt. Maar hoe? Daarover verschilden de meningen. ,,We moeten het onderwijs niet wantrouwen."

Het is even stil wanneer een vader roept hoe machteloos hij zich voelt omdat zijn kind wordt gepest. Al jaren. Hij zegt het met een stem die tegelijk hulpeloosheid en verontwaardiging verraadt. Hulpeloosheid omdat het hem niet lukt zijn zoon te helpen. Verontwaardiging omdat niemand anders een poging waagt. Eenmaal bij de schooldirecteur aan het bureau kreeg hij te horen dat hij een 'zeikerd' was.

De hulpkreet van de vader is alles behalve aan dovemansoren gericht. In het Onderwijscafé, een initiatief van de PO-Raad, VO-raad en AVS, luisterden gisteren zo'n tachtig deskundigen, Kamerleden, schoolleiders en andere geïnteresseerden aandachtig. Ze waren bijeen om te discussiëren over pesten. Een veel besproken thema sinds twee gepeste tieners vorig jaar een einde maakten aan hun leven. Als reactie daarop kwamen staatssecretaris van Onderwijs Sander Dekker en Kinderombudsman Marc Dullaert onlangs met een plan om het probleem aan te pakken. Als het aan hen ligt, zijn scholen voortaan bij wet verplicht pestgedrag de kop in te drukken met hulp van een bewezen effectief antipestprogramma.

Moeten we niet willen, reageerden de voorzitters van de sectororganisaties en vakbonden AOb en CNVO. Zij zien niets in een wet. ,,Het is heel terecht dat de politiek eisen stelt. Blijf ons er ook maar op aanspreken dat we pesten moeten aanpakken, maar ga niet op de stoel van de leraar zitten", zei Sjoerd Slagter, voorzitter van de VO-raad. Door protocollen te verplichten, zeg je eigenlijk dat je het onderwijs wantrouwt, stelt hij.

Pesten moeten we in ieder geval sámen aanpakken, de school kan het niet alleen, benadrukte AVS-voorzitter Ton Duif. ,,Maar die school moet wel de leiding nemen", vindt hij. ,,Als je niet goed in je vel zit, kan je namelijk niet goed leren. Het heeft geen zin om rekenen of taal te geven als een leerling zich alleen maar afvraagt: Hoe overleef ik deze dag?'"

Voorzitters van vakbonden, onderwijs- en sectororganisaties

De voorzitters van onderwijsvakbonden, sectororganisaties en de penningmeester van het Laks luisteren aandachtig naar een spreker die vertelt over pesten en hoe scholen daarmee moeten omgaan. Foto's: Jan de Groen.

Norm

De onderwijsorganisaties weerlegden het verwijt dat ze wel heel snel roepen dat de politiek zich te veel met hen bemoeit. Ze vonden hun medestanders daarin vooral in D66 en CDA. ,,Met een wet wek je de indruk dat we het als politiek wel even oplossen", zei CDA-Kamerlid Michel Rog. ,,In Den Haag hebben we de neiging het hele onderwijs vol te stoppen met regels als er ergens iets niet goed gaat", aldus D66-Kamerlid Paul van Meenen. ,,We moeten de ogen niet sluiten voor wat wel mis is, maar scholen moet ruimte en vertrouwen krijgen om er zelf wat tegen te doen."

Een wet is juist wel nodig, omdat daarmee een duidelijke norm wordt gesteld dat pesten niet oké is, weersprak Loes Ypma, Kamerlid voor de PvdA. Ook ChristenUnie, VVD en in mindere mate PVV zijn voorstander van een wet. Scholen die het niet goed doen, vinden ze, krijgen dan meer houvast.

Dat pesten van alle tijden is, is in ieder geval geen reden om er dan maar niets aan te doen, zei Rinda den Besten, voorzitter van de PO-Raad. Maar in plaats van regels bedenken die voorschrijven wat niet mag, kunnen we pesten beter bestrijden door afspraken te maken over wat we wél willen, vindt ze. Wat Den Besten betreft moeten basisscholen bijvoorbeeld via het nog in ontwikkeling zijnde Vensters PO laten zien wat ze doen om een veilig schoolklimaat te organiseren. Ook kunnen scholen, ouders en de buitenschoolse opvang afspraken daarover maken.

Geluk

Wat ook werkt, zijn lessen geven in geluk, vertelde een lerares onder luid gegniffel van de zaal. Brugklassers op dag één van de middelbare school duidelijk maken dat wordt opgetreden tegen pesten, zei een ander terwijl dezelfde zaal instemmend mompelde. Of samen met kleuters gedragsregels bedenken, hen de regels met een vingerafdruk laten bezegelen zodat ze er altijd op zijn aan te spreken wanneer ze hun eigen afspraken niet nakomen. Meer aandacht voor pesten op de opleiding en in de lerarenkamer, suggereerde een toehoorder. Want als leraren zelf treiteren, hoe kan je dan verwachten dat ze optreden tegen hun leerlingen die hetzelfde doen?

,,Het is, meer dan ooit nodig dat scholen leerlingen en hun ouders laten zien waar zij voor staan, wat de grenzen zijn en hoe ze ermee omgaan wanneer die worden overtreden’’, zei Ine Spee, onderwijsadviseur bij het Instituut voor Psychotrauma. ,,Kinderen komen tegenwoordig uit gezinnen waar hele verschillende normen en waarden gelden. Aangezien de school een minisamenleving is, heb je leraren nodig die modelgedrag vertonen."

,,Maar daar heb je niets aan wanneer de ouders thuis zeggen: Wat je op school leert, dat is helemaal niet nodig", vervolgt Spee. Die ouders zijn daarom van cruciaal belang. ,,Scholen moeten met hen een partnership aangaan, afspraken maken." Een moeilijke taak, geeft Spee toe.  Want vaders en moeders zijn echt niet altijd even redelijk als het om hun kind gaat.

Alert

Scholen moeten ook buiten schooltijd alert zijn, vond penningmeester Hugo van der Heijden van het landelijk aktie komitee scholieren. Hij werd zelf gepest, na de les, door jongens van zijn school. ,,Maar toen ik met mijn ouders op school kwam om erover te praten, werden we niet serieus genomen. De school voelde zich niet verantwoordelijk.’’

Pesten, beaamt Spee, speelt zich vaak net buiten de klas af. Ook conciërges en andere medewerkers op hun school moeten daarom hun ogen openhouden en helpen. Maar of er een wet nodig is om zulke dingen te regelen? Spee vraagt het zich af. Want waarom ook een pestprogramma opleggen aan een school 'die wel lekker draait?'

Toch waren de voorstanders van de wet niet te vermurwen. De twee kampen, voor- en tegenstanders, bleven tegenover elkaar staan.

Eigenlijk worstelen we er allemaal mee, concludeerde Ton Duif die vertelde dat hij vroeger zelf is gepest. Over één ding waren de partijen het dan ook wel eens. Uiteindelijk willen ze allemaal hetzelfde: Pesten aanpakken. Pesten uitroeien. Iedereen hoopte vurig dat niemand voortaan nog stil hoeft te zijn omdat een vader om hulp vraagt.

 

Laatst gewijzigd: 
donderdag 18 april 2013

Nieuwscategorieën