Regie over de cijfers? Verslag van de bijeenkomst voor Vensters-voorlopers op 3 juni

,,Om jullie maar meteen op scherp te zetten’’, zo haalt open-data specialist Paul Suijkerbuijk zijn publiek bij de les, ,,regie over de cijfers is een illusie. Bij open data komt voortdurend informatie boven drijven die je niet verwacht. Je kunt je niet van te voren indekken voor cijfers die je niet zo goed uitkomen. Laat staan voor hoe die geïnterpreteerd zullen worden.’’

Gelijkwaardige informatiepositie

Paul Suijkerbuijk is gastspreker op de bijeenkomst ‘Regie over de cijfers’, die afgelopen woensdag 3 juni georganiseerd werd voor Vensters-voorlopers bij de PO-Raad in Utrecht. Vensters voorlopers zijn onderwijsprofessionals die hun SchoolVenster (de website scholenopdekaart.nl) goed gevuld hebben. Zij leveren dus open data over hun school.

Open data, ofwel vrij beschikbare informatie, zijn een gevolg van de wet Openbaarheid van bestuur, die op een paar uitzonderingen na sinds 1991 voor de gehele overheid van kracht is. En dat vindt Suijkerbuijk, werkzaam voor het ministerie van Binnenlandse Zaken, ronduit fantastisch. ,,Open data geven een heel andere dimensie aan een gesprek. Doordat iedereen over dezelfde cijfers beschikt, krijg je een gelijkwaardige informatiepositie. Waar voorheen iemand naar huis zou worden gestuurd met de opdracht meer informatie over een onderwerp te verzamelen, kunnen beslissingen nu steeds vaker ter plekke in de vergadering worden genomen.’’

Open data, aan de ene kant maakt het bedrijven, instellingen en personen kwetsbaar, aan de andere kant heeft iedereen de kans om zich te verweren, slechte resultaten toe te lichten en te laten zien dat hij er aan werkt. ,,Dat innoverende effect van open data is de kracht.’’

Vervolgens laat Suijkerbuijk een hele serie app’s zien die gebruik maken van open data, van een aardbevingsmonitor in Groningen tot een OV-radar en een heuse Boeteradar waaruit blijkt dat de Nederlandse staat iedere vijf minuten gemiddeld dertigduizend euro aan hardrijdersboetes laat liggen. Ofwel, wat de beste trajecten zijn om op snelheid te gaan controleren. Uiteraard liet het antwoord van de burger in de vorm van Flitsservice.nl niet lang op zich wachten.

Hoezeer wij allemaal vertrouwd met en zelfs afhankelijk zijn geworden van open data, merk je pas echt als alle kranen dicht zouden gaan, stelt Suijkerbuijk. ,,We willen realtime gegevens en we willen ze op maat kunnen afzetten tegen onze eigen normen.’’

Privacy van leerlingen

Tegengeluiden zijn er ook. Suijkerbuijk laat een lijst met 42 (!) bezwaren tegen open data zien, voornamelijk afkomstig uit traditionele hoek. Die bezwaren veegt hij niet zomaar van tafel, met name als het gaat om privacy. Dat is ook waar schoolleider Ivo Collet, één van de genodigde voorlopers in Vensters zich zorgen om maakt. Hij is directeur van een kleine school en vreest dat de resultaten van zijn leerlingen tot het individu te herleiden zijn. Aanwezige projectmedewerkers kunnen hem geruststellen dat Scholenopdekaart.nl bij leerlingaantallen kleiner dan vijf geen specifiek resultaat toont. Data mogen nooit herleidbaar zijn tot personen. Bijvoorbeeld bij de indicator 'eindtoets' staat er geen resultaat wanneer er minder dan vijf leerlingen zijn. 

Maar zorgvuldigheid is een must, daar zijn alle aanwezigen het over eens. Suijkerbuijk: ,,Je moet respectvol met bezwaren omgaan. Er juist gebruik van maken. Maar soms kan een klein aspect de totale discussie lamleggen. Dat is zonde.’’

Vensters bijeenkomst 3 juni

Koudwatervrees

In het geval van Vensters is het vaak gewoon koudwatervrees, stelt schoolbestuurder Thomas Reterink tijdens het interactieve tweede gedeelte van de bijeenkomst. Terwijl het invullen maar één dag hoeft te kosten, het programma zeer gebruiksvriendelijk is en een mooi vormgegeven dataset oplevert. Een tip die ter tafel komt is het aanmaken van meerdere accounts, zodat iedereen erbij kan: ‘Je deelt de lasten én de verantwoordelijkheid’.

Schoolgids niet meer nodig

Dat de ervaringen van de voorlopers met open data via Vensters PO positief zijn, is natuurlijk niet echt een verrassing. Maar dat Vensters al daadwerkelijk lasten verlicht, zouden alle scholen moeten weten. Schoolleiders- en bestuurders gebruiken de grafieken niet alleen voor de schoolgids, maar ook voor presentaties, gesprekken met ouders en in toenemende mate bij inspectiebezoeken. Al moet dat laatste nog verder van de grond komen. Helemaal geslaagd is Vensters volgens de meeste deelnemers als het de schoolgids kan vervangen, als het met andere woorden ‘inspectieproof’ is.

Adjunct-directeur Pieter Gorter en bestuurder Vincent den Boer denken dat uiteindelijk alle scholen mee zullen doen met Vensters. ,,Vroeg of laat zien ze wel in dat ze niet achter kunnen blijven,’’ aldus den Boer. Zeker nu Scholenopdekaart.nl steeds meer bekendheid krijgt onder ouders, maar ook als verantwoording naar de maatschappij. ,,We hebben het gehoord, de ontwikkeling naar open data is onvermijdelijk en hartstikke nuttig. Dan kun je maar beter voor de troepen uitlopen.’’

Praktische tips

De gespreksdeelnemers zijn geïnspireerd door de lezing, maar ook praktisch in de toepassing. Ze realiseren zich dat ze ouders zelf de weg moeten wijzen naar scholenopdekaart.nl.
Omdat het niet de bedoeling is dat ouders na iedere gegevensupdate hun kinderen naar de school met de beste cijfers verhuizen, hebben sommige gemeenten de afspraak dat leerlingen binnen het schooljaar niet van school mogen wisselen. ,,Het mooie van scholenopdekaart.nl is juist dat ouders meteen goed kunnen kiezen, omdat ze beter weten waarvóór ze kiezen. Goed gevulde toelichtingsvelden zijn daarbij minstens zo belangrijk als de cijfers.’’ Zo worden er nog wat praktische tips uitgewisseld. Een schoolleider biedt zich zelfs aan als freelance in te huren Vensters-vuller, voor scholen die het karweitje liever uit willen besteden.

De middag wordt afgesloten met nog meer open data. Binnen enkele minuten is op het scherm te lezen wat de deelnemers van de bijeenkomst vonden: 100% nuttig. Als regie over de cijfers betekent dat scholen met vertrouwen hun cijfers publiceren om het gesprek met ‘de buitenwereld’ mee aan te gaan, dan zijn de aanwezigen het niet met Suijkerbuijk eens: die regie is geen illusie, maar realiteit. 

Laatst gewijzigd: 
dinsdag 9 juni 2015

Nieuwscategorieën