Nieuws

Staat van het Onderwijs 2022: renoveren vraagt om investering in randvoorwaarden

Er moet meer aandacht komen voor basisvaardigheden, het professionaliseren van onderwijsprofessionals en ruimte in wet- en regelgeving voor de aanpak van personeelstekorten. Dat stelt de Inspectie van het Onderwijs in de Staat van het Onderwijs 2022. Deze thema’s krijgen ook aandacht in de Strategische Agenda die de PO-Raad momenteel met haar leden en partners uitwerkt. 

Onderwijsprofessionals hebben veerkracht getoond en zich onverminderd hard ingezet, ondanks de impact van het coronavirus en de personeelstekorten. Dit is een groot compliment waard, zo schrijft de inspectie.

Leervertragingen zijn grotendeels ingelopen, maar wel ongelijk verdeeld. Zo heeft de coronacrisis kinderen van ouders met een laag opleidingsniveau, laag inkomen of met een niet-westerse migratieachtergrond het hardst geraakt. Er zijn ook lichtpuntjes: kansrijk adviseren lijkt zijn vruchten af te werpen. Er is minder vaak verschil tussen schooladvies en toetsadvies en het gemiddelde definitieve advies is hoger dan vorig jaar. Bij leerlingen met een migratieachtergrond is dit zelfs hoger dan voor 2020. Hetzelfde zien we bij het nieuwkomersonderwijs. 

Het aantal leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs neemt toe en de uitstroom naar het regulier onderwijs af. Dit is zorgelijk, zeker in het licht van de ontwikkeling naar inclusiever onderwijs. 

Grote opgaven maar weinig zicht 

De urgentie voor de inzet op basisvaardigheden wordt breed gedeeld, maar het zicht op de opbrengsten is beperkt. Er is geen actueel landelijk beeld van de beheersing van de referentieniveaus. Ook is er weinig zicht op burgerschapscompetenties op schoolniveau en zijn er te weinig instrumenten om leerlingen te volgen. De PO-Raad vindt het belangrijk dat scholen toegang krijgen tot bewezen interventies, bijvoorbeeld via de Kennistafel Effectief leesonderwijs. Hier werken onderwijsprofessionals en onderzoekers samen aan opbrengsten en een aanpak om tot verbetering te komen. 

Professionaliteit van besturen

Om de basis op orde te krijgen, ligt volgens de Inspectie de sleutel in de vaardigheden van leraren en schoolleiders. Schoolbestuurders zijn verantwoordelijk voor het creëren van de randvoorwaarden voor goed onderwijs. De inspectie benadrukt ook het belang van de professionaliteit van besturen. Dit is een van de lijnen uit zowel de Strategische Agenda in wording als de Code Goed Bestuur van de PO-Raad. De PO-Raad vindt het dan ook goed te lezen dat de bovenmatige reserves wederom gedaald zijn en bijna 88 procent van de besturen de kwaliteitszorg op orde heeft. 

Meer ruimte in wet- en regelgeving

De Inspectie uit haar zorgen over de continuïteit en kwaliteit van het onderwijs. Schoolleiders hebben een dagtaak aan het rondkrijgen van de personeelsplanning. Het is aan schoolbesturen om voldoende en kwalitatief personeel te werven. Hierbij onderstreept de Inspectie de noodzaak tot anders denken. Taakdifferentiatie en het effectief inzetten van onderwijsassistenten, vakleerkrachten en andere specialisten kunnen ervoor zorgen dat leraren meer tijd hebben voor hun kerntaak: onderwijs geven en ontwikkelen. Om tot structurele oplossingen te komen pleit de inspectie voor meer ruimte in wet- en regelgeving voor onderwijs, opvang en (jeugd)zorg. 

Randvoorwaarden 

De PO-Raad vindt het belangrijk dat de Inspectie nu duidelijk erkent dat er meer geld nodig is voor onderwijshuisvesting, ook omdat dit thema ontbreekt in het regeerakkoord. Goede en duurzame gebouwen dragen bij aan goede leerprestaties, het verminderen van ziekteverzuim en het vergroten van de aantrekkelijkheid van werken in het onderwijs. 

Dit jaar is er voor het eerst aandacht voor financiën in de Staat van het Onderwijs. De PO-Raad onderstreept de constatering van de Inspectie dat toekomstige ontwikkelingen als het wegvallen van de vordering op OCW en de verwerking van het groot onderhoud een fors effect kunnen hebben op de toekomstige jaarcijfers in het primair onderwijs.
 

Kinderen vergrootglas boom