Financiën

Jongetje dat druk bezig is met vraagstukken en omhoog kijkt naar het bord of de leraar

Voldoende bekostiging en het op orde hebben van de financiën is een voorwaarde voor goed onderwijs voor leerlingen. Hoeveel personeel in dienst kan worden genomen, welke lesmethodes worden gebruikt en wanneer deze kunnen worden vervangen, wordt voor een groot gedeelte bepaald door het geld dat het schoolbestuur krijgt van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het schoolbestuur moet daarvoor goed financieel management voeren. Dit houdt ook in dat besturen verplicht zijn te verantwoorden hoe zij de (publieke) middelen hebben besteed.

Wat doet de PO-Raad?

Schoolbesturen zijn ervoor verantwoordelijk dat de kwaliteit van hun onderwijs blijft verbeteren, onder meer door hun bekostiging doelmatig in te zetten. Ze kunnen worden aangesproken op de bereikte resultaten en moeten zich hierover verantwoorden. Om die verantwoordelijkheid te kunnen dragen, moeten ze de ruimte hebben om eigen keuzes te maken.

De PO-Raad wil schoolbesturen in staat stellen die verantwoordelijkheid ook te kunnen nemen. Ze behartigt daarom hun belangen in gesprek met de politiek. Een van de daarbij veel besproken onderwerpen is dat de lasten per leerling in het primair onderwijs al enige jaren harder stijgen dan de baten. De PO-Raad brengt deze afnemende financiële ruimte in politiek Den Haag continu onder de aandacht en pleit daarnaast voor een parlementair onderzoek naar de ontoereikendheid van de bekostiging. 

Schoolbesturen in het primair onderwijs hebben de afgelopen jaren behoorlijke stappen gezet in het professionaliseren van het financieel management. De PO-Raad wil verdere professionalisering stimuleren en ondersteunt schoolbesturen daarbij. Dat doet ze door het organiseren van diverse professionaliseringsactiviteiten, waaronder het organiseren van de Kennisgroep financien.

De PO-Raad onderhoudt verder een toolbox Financiën met daarin instrumenten die schoolbesturen daarbij helpen. Er zijn onder meer tools voor het opstellen van een meerjarenbegroting en voor het inventariseren en evalueren van risico’s. Ook biedt ze goede voorbeelden en publicaties die schoolbesturen bij hun financieel management ondersteunen.

Ambities

De belangrijkste ambitie van de PO-Raad is dat schoolbesturen met goed financieel management optimaal kunnen bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs.  Zij moeten daarvoor in de juiste positie worden gebracht waarbij ze zoveel mogelijk ruimte hebben om zelf keuzes te maken.

Om dat te kunnen bereiken streeft de PO-Raad naar een eenvoudiger bekostigingssysteem dat transparanter, stabieler en zo min mogelijk sturend is. Voor zo veel mogelijk keuzevrijheid is het belangrijk dat de bekostiging van scholen zoveel mogelijk via de lumpsum naar schoolbesturen gaat. Onnodige controle- en verantwoordingslasten wil de PO-Raad verminderen.

Meer weten?

Voor concrete vragen over de financiën in het primair onderwijs kunnen leden van de PO-Raad terecht bij de Helpdesk. Schoolbesturen kunnen ook contact opnemen met beleidsadviseur Reinier Goedhart.

Laatste nieuws

Standpunten

  • Vrijwillige ouderbijdrage

    Geen enkel kind mag worden uitgesloten van activiteiten die de school organiseert, ook al betalen zijn ouders de vrijwillige ouderbijdrage niet. Dat is het uitgangspunt van de richtlijn die de PO...

  • Lumpsum

    De lumpsum, de manier waarop het primair onderwijs is Nederland wordt bekostigd, is een groot goed

  • Verantwoording over publieke middelen

    Schoolbesturen zijn verplicht zich te verantwoorden over hoe zij (publieke) middelen hebben besteed.

Toolbox Financiën

Deze toolbox bevat rekenmodellen die helpen bij financiële bedrijfsvoering.

Achtergrond afbeelding toolbox bestaande uit radarwielen

Centen van de sector

Alles wat u altijd al wilde weten over de financien in het primair onderwijs

Kennisgroep Financiën

Netwerk Financiën en huisvesting

Publicaties over Financiën

Hier vindt u brochures en handreikingen over Financiën.

Goede voorbeelden


Goede voorbeelden van het versterken van de koppeling tussen doelen en de inzet van financiele middelen.

Veelgestelde vragen

  • Wat kan er beter aan de verantwoording?

    Hoewel schoolbesturen in het primair onderwijs verantwoording afleggen over publiek geld door middel van het jaarverslag, kan de sector zich nog verder ontwikkelen op het gebied van verantwoording.

    Conform de Code Goed Bestuur worden schoolbesturen geacht het jaarverslag op hun website te publiceren. Dit kan beter, want niet alle besturen doen dit. Tegelijkertijd wil de sector zelf werk maken van zogenoemde horizontale verantwoording, waarbij een bestuur met schoolteams, ouders, lokale partijen om de school en collega besturen het gesprek voert over beleidskeuzes. Mede als gevolg van wet- en regelgeving verantwoorden besturen zich nu vooral aan de Inspectie van het Onderwijs en de eigen Raad van Toezicht. Dat heet ‘verticale verantwoording’

    In de Strategische Agenda van de PO-Raad is afgesproken dat besturen zelf het goede voorbeeld geven, zich proactief verantwoorden en andere besturen aanspreken wanneer dit nodig is. De sector moet de samenleving meer laten zien wat ze doet met publiek geld. Ieder bestuur verantwoordt zich actief over zijn eigen kwaliteit en dat van zijn scholen via onder meer jaarverslagen en Scholen op de kaart. Daarmee draagt het ook bij aan verantwoording van de sector als geheel.

    Daarnaast zet de PO-Raad actief in op horizontale verantwoording door het voeren van de horizontale dialoog met schoolteams, ouders, collega-besturen, partijen rondom de school zoals kinderopvangorganisaties en jeugdzorg. Daarbij hebben ze oog voor de lokale situatie en gaan ze steeds het gesprek aan met hun omgeving. Waar het nodig is om de onderwijskwaliteit op peil te houden, of te verbeteren, werken besturen samen.

  • Hoe verantwoorden schoolbesturen zich over hun uitgaven?

    Schoolbesturen leveren hierover jaarlijks honderden cijfers en gegevens aan bij DUO. Dat is bij wet verplicht. Al niet privacygevoelige gegevens staan als open data op de website van Dienst Uitvoering Onderwijs van het ministerie van OCW. Daarnaast is een schoolbestuur verplicht om zich in het jaarverslag (bestuursverslag en jaarrekening) op hoofdlijnen te verantwoorden over wat het van plan was (doelen), wat daarvan terecht is gekomen (resultaten) en wat het effect van dit alles is geweest op de (toekomstige) financiële positie. Van iedere euro verantwoorden waar deze aan is uitgegeven, is onbegonnen bureaucratisch werk.

    Overigens gelden voor alle besturen dezelfde regels. Eénpitters, scholen met een vrijwillig ouderbestuur en grote besturen moeten allemaal dezelfde verantwoording afleggen. Voor éénpitters is dit een flinke en ingewikkelde klus omdat zij in tegenstelling tot de iets grotere besturen hierbij veelal geen professionele hulp hebben.

  • Waarom krijgen schoolbesturen lumpsum en is het geld niet geoormerkt?

    Diverse onderzoeken hebben uitgewezen dat de lumpsum bovendien heeft geleid tot beter en doelmatiger onderwijs en past bij de manier waarop wij het onderwijs in Nederland hebben ingericht (McKinsey-analyse ‘How the world’s most improved school systems keep getting better‘, een studie van de OECD, een reviewstudie van het CPB). Ook voormalig minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) stelden in mei 2016 dat de lumpsumsystematiek van waarde is voor de kwaliteit van het onderwijs. De alternatieven die de bewindslieden hebben laten onderzoeken, leverden geen betere uitkomsten.

    Ook de Onderwijsraad verkiest in zijn rapport ‘Inzicht in en verantwoording van onderwijsgelden’ van juli 2018 de lumpsum boven alternatieve bekostigingsmethoden. ‘De lumpsum doet het meest recht aan de autonomie van onderwijsinstellingen en waarborgt de stabiliteit en continuïteit van bekostiging en onderwijsbeleid’, aldus de Onderwijsraad.