Overgang naar voortgezet onderwijs

Ruim 175.000 leerlingen stappen jaarlijks over van groep acht naar de brugklas van de middelbare school. Het schooladvies en hoe een leerling de eindtoets maakt, bepalen naar welk niveau middelbare school hij of zij gaat. Sinds het schooljaar 2014-2015 is het schooladvies hierbij leidend. De school, die een kind acht jaar lang heeft gevolgd, getoetst en meegemaakt, moet leerlingen en hun ouders jaarlijks uiterlijk rond 1 maart het schooladvies geven. Daarmee kunnen ouders hun kinderen bij een middelbare school inschrijven.

Ruim 175.000 leerlingen stappen jaarlijks over van groep acht naar de brugklas van de middelbare school. Het schooladvies en hoe een leerling de eindtoets maakt, bepalen naar welk niveau middelbare school hij of zij gaat. Sinds het schooljaar 2014-2015 is het schooladvies hierbij leidend. De school, die een kind acht jaar lang heeft gevolgd, getoetst en meegemaakt, moet leerlingen en hun ouders jaarlijks uiterlijk rond 1 maart het schooladvies geven. Daarmee kunnen ouders hun kinderen bij een middelbare school inschrijven.

De eindtoets, die alleen kijkt naar prestaties op taal en rekenen, wordt afgenomen tussen 15 april en 15 mei en geldt als een soort second opinion. Scoort een leerling op de toets beter dan op basis van het schooladvies mag worden verwacht, dan moet de school haar advies in overleg met de ouders heroverwegen. Als het kind lager scoort, hoeft dit niet en blijft het oorspronkelijke schooladvies staan. Omdat scholen jaarlijks met de ouders spreken over de voortgang van hun kind, mag dit advies voor hen geen verrassing zijn.

Alle leerlingen uit groep acht in het regulier basisonderwijs moeten voor taal en rekenen zo’n eindtoets maken. Het is scholen alleen toegestaan de centrale eindtoets of een andere door de minister van Onderwijs toegelaten eindtoets af te nemen. Alle leerlingen van dezelfde school maken ook dezelfde toets. Vanaf 2018 kunnen scholen ook een digitale adaptieve eindtoets afnemen. Deze toets past zich aan aan het niveau van de leerling. 

Overdracht leerlinggegevens

Bij de overstap naar de middelbare school komt veel kijken. Zo moeten de gegevens van een brugklasser in spé worden overgedragen aan zijn nieuwe school. Daarvoor bestaat de Overstapservice Onderwijs (OSO) dat de uitwisseling van leerlinggegevens makkelijker en ook veiliger maakt.

Wat doet de PO-Raad?

De PO-Raad vindt het belangrijk dat de overstap naar de middelbare school vlekkeloos gaat en dat ieder kind terecht komt op het niveau dat hij aan kan. De PO-Raad heeft zich daarom jarenlang hard gemaakt voor de leidende positie van het schooladvies. Ze ondersteunt scholen en hun besturen bij het gebruik van OSO en informeert hen over de laatste ontwikkelingen en regels die met de overstap naar de middelbare school zijn gemoeid.

De PO-Raad is daarnaast voorvechter van een doorgaande leerlijn, niet alleen voor voor- en vroegschools onderwijs naar basisonderwijs, maar ook van basisonderwijs naar middelbare school. Met een doorgaande lijn kan worden voorkomen dat de overstap naar middelbare school te groot wordt. Voor taal en rekenen bestaat zo’n doorgaande leerlijn al.

Meer weten?

Voor meer informatie over dit onderwerp, kunnen leden van de PO-Raad contact opnemen met beleidsadviseur Bernard Teunis. Voor alle regels rondom de overgang van primair naar voortgezet onderwijs verwijzen we u naar de speciale website www.nieuweregelgevingovergangpo-vo.nl van PO-Raad en VO-raad.

Wilt u een overstap naar OSO in uw po-vo overleg bespreken? OSO verzorgt op uitnodiging vrijblijvende presentaties. Voor andere vragen kunt u terecht bij de Servicedesk van OSO: info@oso-od.nl of 0800-321 22 33. 

Laatste nieuws

  • Vorige week publiceerde RTL Nieuws weer haar jaarlijkse rankinglijst van scholen op basis van de eindtoetsscores van de leerlingen in groep 8. Zoals ieder jaar volgden in de media verbolgen reacties van scholen en ouders. Waarom steeds weer die ophef?

  • Scholen geven leerlingen weer vaker een breed schooladvies (vmbo/havo bijvoorbeeld) en ze stellen hun advies vaker naar boven bij als een leerling beter dan verwacht scoort op de eindtoets. Dat blijkt uit een brief over de eindtoets die minister Arie Slob (Onderwijs) vrijdag aan de Tweede Kamer stuurde.

  • Scholen die een mail hebben ontvangen over het onderzoek naar de regelgeving rond de overgang van het basis- naar het voortgezet onderwijs, kunnen de vragenlijst nog tot en met 3 november invullen. De PO-Raad vraagt de betreffende scholen en schoolbesturen om hun medewerking te verlenen aan dit onderzoek, zodat er goed inzicht komt in de uitwerkingen van de regels in de praktijk.

Standpunten

  • Schooladvies en eindtoets

    De PO-Raad hecht veel waarde aan het advies van een school die een leerling acht jaar lang heeft gevolgd en meegemaakt. Leraren hebben ervaren wat het kind in zijn mars heeft, tussentijdse toetsen hebben hierover ook een beeld gegeven, net als gesprekken van de school met de ouders. De eindtoets is een momentopname die alleen kijkt naar prestaties op taal en rekenen. Het schooladvies is als het ware de film van een kind, de eindtoets een foto.

Volg doorstroom naar voortgezet onderwijs via Vensters

Download het rapport 'Doorstroom naar vervolgonderwijs' in uw ManagementVenster. 

Regelgeving


Inzicht in de regelgeving over de overgang po-vo vindt u op vanponaarvo.nl

Overstapservice onderwijs


Gaan uw leerlingen naar de middelbare school? Draag snel en veilig leerlinggegevens over met OSO.

Tekst tegel OSO

Veelgestelde vragen

  • Hoe worden de vorderingen van leerlingen in het po bepaald?

    Gedurende de hele basisschoolperiode meet een school regelmatig wat een leerling kan en hoe hij vooruitgaat. Op basis van deze objectieve gegevens en de ervaring van de leraar en ouders kan de school bepalen of het kind extra of andere instructie nodig heeft of juist meer moet worden uitgedaagd. Op die manier kan alles uit het kind worden gehaald. Ook krijgen school en ouders door toetsing inzicht in hoe het kind presteert ten opzichte van zijn klas- en leeftijdsgenoten.

    Leerling- en onderwijsvolgsysteem

    Al vanaf groep 1 wordt met hulp van leerling- en onderwijsvolgsysteem gekeken hoe een leerling zich op school ontwikkelt. Met zo’n systeem wordt niet alleen gekeken wát de leerling en zijn klas weten en kunnen, maar het maakt het mogelijk te zien of en hoeveel zij vooruit gaan. Kortom, of het onderwijs dat het kind krijgt, zijn vruchten afwerpt. Scholen zijn verplicht zo’n systeem te gebruiken, in ieder geval voor taal en rekenen, maar mogen zelf bepalen welke ze inzetten en hoe vaak ze het niveau meten. Zolang de gebruikte toetsen valide, betrouwbaar en methodeonafhankelijk genormeerd zijn.

    Reguliere toetsen

    Daarnaast nemen veel scholen ook ‘gewone’ toetsen af die juist wel meten wat de leerling op dat moment kan en of hij de lesstof beheerst. De resultaten op die toetsen geven weer hoe het kind presteert in vergelijking met zijn leeftijdsgenoten. Scholen mogen zelf bepalen of en hoe vaak ze leerlingen een toets laten maken.

    Centrale eindtoets

    Aan het eind van groep acht maken alle basisschoolleerlingen een eindtoets. Dit is verplicht. Deze toets geldt als tweede, schoolonafhankelijk gegeven naast het schooladvies op basis waarvan school en ouders bepalen naar welk niveau middelbare school een leerling gaat. Scoren leerlingen op de toets beter dan op basis van het schooladvies mag worden verwacht, dan moet de school haar advies heroverwegen. Als het kind lager scoort, hoeft dit niet. 
    Vanaf 2018 kunnen scholen ook een digitale adaptieve eindtoets afnemen. Deze toets past zich aan aan het niveau van de leerling. 

    De school neemt de resultaten op al deze toetsen, op in het onderwijskundig rapport (OKR) van het kind. Dat rapport wordt opgesteld als het naar een andere school gaat. De nieuwe school krijgt daarmee een beeld van het kind zodat ook die het onderwijs zo goed mogelijk op de leerling kan afstemmen. Scholen zijn verplicht ouders te informeren over de inhoud van dit rapport.

    Meer weten?

    Voor meer informatie over de eindttoetsen, is te vinden op de website www.vanponaarvo.nl. Voor informatie over andere toetsen kunt u terecht op de websites van de diverse toetsaanbieders. Leden van de PO-Raad kunnen voor vragen ook contact opnemen met beleidsadviseur Bernard Teunis. Meer informatie over digitale systemen is te vinden bij het thema ICT in het onderwijs.

  • Mag een vo-school de ene leerling met kader/tl advies op kaderniveau plaatsen en de andere op tl-niveau?

    Ja, dit mag. Hier is sprake van het onderscheid tussen toelating en plaatsing.
    Een leerling met een kader/tl advies is toelaatbaar tot beide schoolsoorten. De vo-school kan het onderwijskundig rapport gebruiken om te komen tot plaatsing. En die plaatsing is in beide brugklassen conform het schooladvies. In een brief van de staatssecretaris spreekt hij over ‘hoge plaatsing’. Het zou wenselijk zijn om leerlingen op het hoogste niveau te plaatsen, maar dat is niet verplicht. De school zou naast het schooladvies ook een plaatsingsadvies kunnen meegeven (dit heeft geen juridische waarde).

  • Moet ik een groep 8-leerling met een niveau van eind groep 5 laten deelnemen aan de verplichte Centrale Eindtoets?

    Allereerst is er onderscheid te maken tussen de ontheffingsgronden van de Eindtoets en regels die er bestaan over welke resultaten buiten beschouwing mogen worden gelaten bij het berekenen van de opbrengsten van een specifieke school. Download hier een overzicht over dit onderscheid.

    Voor het deelnemen aan de Eindtoets kunt u zich voor specifieke leerlingen beroepen op de uitzonderingsgronden. Een IQ onder de 70 is bijvoorbeeld een uitzonderingsgrond óf wanneer er sprake is van een ontwikkelingsperspectief waarbij het verwachte uitstroomniveau VSO-arbeidsmarkt of VSO-dagbesteding is.

    De reden voor deze maat (IQ 70) heeft ook te maken met de komende verplichte Eindtoets voor het SO en SBO. Naar alle waarschijnlijkheid zal deze ingaan per 2018.

    In deze periode wordt er gewerkt aan een adaptieve centrale eindtoets die ook meer recht zal moeten doen aan leerlingen aan zowel de ‘boven-‘ als de ‘onderkant’. Deze ontwikkeling moet daarmee tegemoet komen aan het signaal dat u afgeeft, dat overigens ook een gedeeld standpunt is. De eindtoets moet toegankelijk zijn voor iedere leerling.

    De criteria die de inspectie hanteert voor het berekenen van de onderwijsresultaten zijn anders.

    Hiervoor geldt bijvoorbeeld de maat van een IQ van 80 of ‘beperkte cognitieve capaciteiten op het gebied van taal én rekenen. Dat zijn leerlingen die maximaal het eindniveau van leerjaar 6 behalen voor taal én rekenen’.