Onderwijsachterstanden

Twintig procent van de Nederlandse leerlingen verlaat het basisonderwijs met een taalachterstand van twee jaar. Deze kinderen hebben geen beperking in de aanleg, hun achterstand komt door de omgeving waarin ze opgroeien. Dat is een probleem, want wanneer een kind eenmaal een achterstand heeft, haalt het deze amper meer in. En dat heeft gevolgen voor de latere kansen op een zelfstandig leven met betaald werk en een goede gezondheid.

De PO-Raad vindt dat ieder kind recht heeft op maximale ontwikkelingskansen, ongeacht waar je wieg staat. Kinderen die thuis onvoldoende gestimuleerd worden in hun ontwikkeling, verdienen daarom extra aandacht. Niet alleen op school, maar ook in de voor- en vroegschoolse periode.

Onderwijsachterstandenbeleid

Om te zorgen dat scholen (via vroegschoolse educatie) en gemeenten (via voorschoolse voorzieningen) die extra aandacht kunnen geven, kunnen zij hiervoor financieel gecompenseerd worden. Scholen vanuit de gewichtenregeling en gemeenten vanuit het gemeentefonds. Het beleid voor het voorkomen en terugdringen van onderwijsachterstanden is sinds de invoering in de jaren zeventig diverse keren gewijzigd. Voor de voor- en vroegschoolse educatie geldt dat gemeenten voor een deel zelf bepalen welke kinderen hiervoor in aanmerking komen. Dat maakt dat de verschillen per gemeente groot zijn.

Nieuwe indicator

Het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) heeft een nieuwe indicator ontwikkeld voor het voorspellen van onderwijsachterstanden, waarin bijvoorbeeld ook de herkomst van ouders meeweegt. Of een kind op school gezien wordt als achterstandsleerling werd sinds 2006 bepaald door het opleidingsniveau van ouders. Hoe lager het niveau, hoe hoger het zogenoemde leerlinggewicht en hoe hoger de bijdrage die de school ontving. Doordat het opleidingsniveau van ouders steeg, nam het aantal leerlingen dat volgens de criteria een gewichtenleerling was af. Scholen ervaarden dat de werkelijke onderwijsachterstanden van hun leerlingen niet afnamen.Het onderwijsachterstandenbudget lekte op die manier weg. De PO-Raad maakt zich ernstig zorgen om de gevolgen voor leerlingen op scholen waar het budget fors afneemt. Bekijk ook deze infographic voor meer informatie.

De nieuwe indicator wordt vanaf het schooljaar 2019-2020 gebruikt voor het onderwijsachterstandenbeleid, maar helaas zonder dat het onderwijsachterstandenbudget is hersteld. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft wel een overgangsregeling ingesteld van drie jaar.

Wat doet de PO-Raad?

De PO-Raad voert gesprekken met de VNG en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, waarin zij de gezamenlijke belangen van schoolbesturen vertegenwoordigt. Ook ondersteunt zij scholen met informatie en advies bij de afhandeling van de gewichtencontrole. 

Daarnaast dringt de PO-Raad er bij de politiek op aan dat alle kinderen tot vier jaar in Nederland 16 uur per week toegang krijgen tot een voorschoolse voorziening. De PO-Raad wil, net als de Sociaal Economische Raad, dat er een einde komt aan de versnippering in het aanbod aan voor- en vroegschoolse voorzieningen. Kinderen die een risico lopen op een achterstand zouden samen met andere kinderen naar dezelfde kwalitatief goede kinderopvang moeten kunnen. Zo wordt het beter mogelijk om een doorgaande lijn met school te creëren.

Samen met het ministerie van OCW en het NRO ondersteunt de PO-Raad vier ‘werkplaatsen onderwijsonderzoek’ naar onderwijsachterstandenbeleid. Basisscholen, hogescholen en universiteiten gaan samen praktijkgericht onderzoek doen naar effectief onderwijsachterstandenbeleid: wat werkt wel en wat niet? Bestaande interventies worden onderzocht op hun effectiviteit en doorontwikkeld of aangescherpt. Zo dragen zij bij aan het effectief voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden en een sterkere verbinding tussen onderwijs en onderzoek. 

Meer weten over onderwijsachterstanden? Neem dan contact op met onze Helpdesk of met onze beleidsadviseur Sarah Abbou

Bestanden bij dit onderwerp

Laatste nieuws

  • Ieder kind moet dezelfde kansen krijgen om zijn of haar talenten te ontwikkelen. De eerste jaren zijn daarvoor van cruciaal belang. Een investering in de ontwikkeling van álle kinderen is daarom hard nodig. Zeven landelijke organisaties pleiten samen voor het recht op toegang tot kinderopvang van 16 uur per week, voor alle kinderen van nul tot vier jaar. Vandaag ontving Mariëtte Hamer, voorzitter van de Sociaal Economische Raad, hiervoor een pleitnotitie van PO-Raad, VNG, BOinK, BK, BMK, SWN en Regiegroep Kindcentra 2020.

  • De post-corona subsidieregeling, bedoeld om leerlingen die dat nodig hebben extra aandacht te geven als gevolg van door de coronacrisis opgelopen achterstanden, is een groot succes. Om alle aanvragen van de tweede termijn te kunnen honoreren, besloot het Ministerie van OCW vorige week € 38 miljoen aan extra middelen vrij te maken. Bovendien krijgen scholen langer de tijd het geld van het eerste aanvraagtijdvak te besteden.

  • Welke lessen kunnen we leren over het bieden van ondersteuning op afstand aan ouders die een programma voor voor- en vroegschoolse (VVE) programme volgen tijdens de coronacrisis. Stichting PAS en Expertisecentrum Nederlands voeren een praktijk- en literatuuronderzoek uit om aanbevelingen te kunnen doen voor VVE-aanbieders, met subsidie van de ZonMw-call Wetenschap voor de praktijk. Werk je als professional in de voor- en vroegschoolse educatie? Dan zou het fijn zijn als je mee wilt werken aan dit onderzoek.

Standpunten

  • Compenseer nieuwkomersscholen die zwaar getroffen worden door nieuw achterstandenbeleid

    De PO-Raad vindt dat het kabinet het budget dat als gevolg van de nieuwe OAB-regeling wegvloeit bij scholen met veel nieuwkomersleerlingen, moet herstellen voor deze specifieke doelgroep.

  • Zestien uur voorschoolse opvang voor ieder kind

    De PO-Raad wil dat ieder kind tot vier jaar minimaal zestien uur in de week toegang krijgt tot een voorschoolse voorziening. Dit zogenoemde 'ontwikkelrecht' (dus geen verplichting) moet ervoor zorgen dat minder kinderen met een achterstand aan de basisschool beginnen.

  • Herstel het budget voor onderwijsachterstanden

    De PO-Raad is van mening dat het totale budget voor onderwijsachterstanden hersteld moet worden, voordat de nieuwe verdeelsystematiek (zoals voorgesteld door het Centraal Bureau voor Statistiek) wordt ingevoerd. Dit budget is de afgelopen jaren namelijk gehalveerd als gevolg van de verouderde definitie die gebruikt wordt om onderwijsachterstanden bij kinderen te voorspellen. 

Agenda

Net aangekondigd

  • do
    10
    dec

    BurgerschapsBorrels

    15:30 - 16:30
    Georganiseerd door: 
    i.s.m. PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
  • do
    14
    jan

    BurgerschapsBorrels

    15:30 - 16:30
    Georganiseerd door: 
    i.s.m. PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
  • do
    11
    feb

    BurgerschapsBorrels

    15:30 - 16:30
    Georganiseerd door: 
    i.s.m. PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
  • do
    11
    mrt

    BurgerschapsBorrels

    15:30 - 16:30
    Georganiseerd door: 
    i.s.m. PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
  • do
    08
    apr

    BurgerschapsBorrels

    15:30 - 16:30
    Georganiseerd door: 
    i.s.m. PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
  • do
    10
    jun

    BurgerschapsBorrels

    15:30 - 16:30
    Georganiseerd door: 
    i.s.m. PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
  • do
    09
    sep

    BurgerschapsBorrels

    15:30 - 16:30
    Georganiseerd door: 
    i.s.m. PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
  • do
    14
    okt

    BurgerschapsBorrels

    15:30 - 16:30
    Georganiseerd door: 
    i.s.m. PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
  • wo
    02
    dec

    Webinar: ‘Wat leren we van de Monitor hybride onderwijs?’

    15:30 - 16:30
    Georganiseerd door: 
    i.s.m. PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
  • ma
    08
    feb

    Save the date: conferentie ‘Anders Organiseren’

    13:00 - 16:00
    Georganiseerd door: 
    PO-Raad
    Interessant voor: 
    Bestuurders, Bovenschoolse staf, Leraren, Schoolleiders, Overig
Meer agenda-items

Toolbox OAB

Bereken wat het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid financiëel betekent voor jouw school/bestuur. 

Inspectie over vve: Investeren loont!

De kwaliteit van de voor- en vroegschoolse educatie (vve) is de afgelopen jaren sterk verbeterd. Dat schrijft de Onderwijsinspectie in het rapport ‘Investeren loont!’. 

Veelgestelde vragen

  • Hoeveel gaat mijn schoolbestuur er op voor- of achteruit met de invoering van het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid?

    In de toolbox staat een lijst met uw OAB-bedrag in schooljaar 2018-2019, het uiteindelijke nieuwe bedrag, het verschil daartussen, en het bedrag dat het bestuur/de school in schooljaar 2019-2020 ontvangt. 

  • Wat heeft de gewichtenregeling met lumpsum te maken?

    Strikt genomen heeft de gewichtenregeling niets met lumpsum te maken. Het is echter wel zo dat iedere ouder met een kind in de basisschoolleeftijd dor de school gevraagd zal worden een ouderverklaring in te vullen. Op dat formulier worden een aantal vragen gesteld, onder andere over het opleidingsniveau. De vraag naar het opleidingsniveau van de ouders is bedoeld om een school extra middelen toe te kennen voor het bestrijden van onderwijs (taal) achterstanden. 

    De leerlingen worden door deze extra ondersteuning beter voorbereid op het vervolgonderwijs. Om te bepalen hoeveel extra middelen de school hiervoor kan vragen is het belangrijk dat ouders de papieren ouderverklaring invullen en ondertekenen. Wanneer ouders de ouderverklaring niet invullen krijgt de school voor dit kind geen gewicht, dus geen extra geld.

    Deze papieren ouderverklaring wordt in de administratie van de school bewaard.

    De Accountantsdienst van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen controleert steekproefsgewijs de leerlingenadministraties van basisscholen. Bij een dergelijke controle wordt ook de ouderverklaring gecontroleerd. Het is uitgesloten dat de basisschool de opleidingsgegevens van de ouders kan en mag controleren.

    Ouders zijn niet verplicht de ouderverklaring in te vullen.