De ontwikkeling van leraren en van het schoolteam staat ten dienste en draagt bij aan de ontwikkeling van de schoolorganisatie. Andersom kan de ontwikkeling van de school ook nieuwe kansen en impulsen geven aan professionalisering. Dat speelt dus een belangrijke rol in de schoolorganisatie. Schoolbesturen kunnen gebruik maken van instrumenten, zoals gesprekkencyclus, het toepassen van de functiemix en het gebruik van observatie-instrumenten om leraren te stimuleren zich verder te professionaliseren. In de cao is apart aandacht besteed aan de professionalisering van startende leraren en de stadia van bekwaamheid.

Op deze pagina vindt u meer informatie over:

Start- basis en vakbekwaam

Sociale partners hebben in de CAO PO afgesproken samen te werken aan een verhoging van de kwaliteit van het onderwijspersoneel. In de cao wordt gesproken over een aantal stadia van bekwaamheid van leraren. Wanneer een leraar van de Pabo afkomt, is hij startbekwaam, vervolgens ontwikkelt hij zich tot een basisbekwame en vakbekwame leraar. De begrippen basisbekwaam en vakbekwaam zijn in een bijlage bij de cao uitgewerkt (bijlage XVII). De beschrijvingen moeten helpen bij een gerichte ontwikkeling tot een basisbekwame en uiteindelijk een vakbekwame leraar. De bijlage in de cao is gericht op de didactische kwaliteiten van de leraar. Dat zijn echter niet de enige kwaliteiten die een leraar nodig heeft in zijn vak. Kijk bij de hantering van de begrippen basisbekwaam-vakbekwaam daarom vooral naar het advies van de Onderwijscoöperatie hierover. Daarin staat een beschrijving van het complete perspectief op de bekwaamheid van de leraar.

Begeleiding startende leraar

Leraren die net van de opleiding afkomen, zijn startbekwaam. Om je verder te ontwikkelen tot basis- en vakbekwaamheid is het nodig om praktijkervaring op te doen. Goede begeleiding in het begin van een carrière versnelt deze ontwikkeling, zorgt voor beter onderwijs en minder uitval van startende leraren. De PO-Raad geeft in een handreiking enkele handvatten voor de omgang met een startende leraar. Met dit document als leidraad, houdt men zich vanzelf aan de afspraken die gemaakt zijn met het ministerie en in de CAO PO. Zo wordt het beleid omtrent startende leerkrachten duidelijk en overzichtelijk zodat scholen het gemakkelijk kunnen implementeren in de praktijk.

In het project Juniorleraar Amsterdam werken de Amsterdamse lerarenopleidingen en scholen in het primair en voortgezet onderwijs samen aan een inspirerende leer- en werkomgeving voor leraren. Producten en inzichten uit het project zijn te vinden op de website van het kenniscentrum Onderwijs en opvoeding van de Hogeschool van Amsterdam.

Gebruik lesobservatie-instrumenten

Beproefde observatie-instrumenten kunnen de vaardigheden van leraren in de klas in beeld brengen. Daarmee zijn de observatie instrumenten een concreet hulpmiddel bij peer review. De uitkomsten van de observatie instrumenten geven richting aan professionaliseringsafspraken en kunnen onderdeel zijn van de beoordeling van de bekwaamheid.

De PO-Raad heeft de verschillende instrumenten voor en praktijkvoorbeelden van het gebruik van observatie-instrumenten in een aparte toolbox op de website staan.

Om de term ‘beproefd’ verder invulling te geven heeft de PO-Raad op verzoek van het veld een toetsingskader laten ontwikkelen. Het Kohnstamm Instituut, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, heeft op een gestructureerde wijze uitgewerkt wat onder de term ‘beproefd’ wordt verstaan.

De PO-Raad geeft ondersteuning om het gebruik van observatie-instrumenten gemakkelijker te maken. Zo is een inventarisatie gemaakt van de verschillende observatie-instrumenten die periodiek wordt bijgewerkt. De eigenschappen van de instrumenten zijn samengevat in het ‘Rapportage instrumenten Wijzer over Zien en Kijken’. Wilt u een selectie maken uit de instrumenten op basis van de kenmerken? Gebruik dan de Excel-file Overzicht instrumenten Wijzer over zien en kijken 2015. Ook is er een handreiking ontwikkeld met tips, inzichten en handvaten van schoolbesturen en HR medewerkers. Deze handreiking is bedoeld om scholen en schoolbesturen te helpen bij de keuze voor een bij de school passend instrument en het inrichten van een zorgvuldig proces rondom observaties. 

Ontwikkeling van instrumenten

Potentiële gebruikers, schoolbesturen en scholen, kunnen bij het maken van een keuze voor een instrument de uitgever vragen naar een onderbouwing van het instrument aan de hand van de criteria in het toetsingskader. Ontwikkelaars (en uitgevers) van lesobservatie-instrumenten kunnen een aparte versie van het toetsingskader gebruiken bij de doorontwikkeling van hun instrument.

Toepassen functiemix

De functiemix is een belangrijk onderdeel van het personeelsbeleid van een schoolbestuur. Met de functiemix zorgt een schoolbestuur voor verschillende lerarenfuncties binnen een schoolteam. Het toepassen van de functiemix maakt onderdeel uit van de uitvoering van de toekomstvisie van het schoolbestuur en de school. Op basis van de visie kijkt de school welke kwaliteiten ze nodig heeft en wat dit betekent voor de verschillende functies in de organisatie. De PO-Raad is met de vakbonden en OCW in gesprek over ondersteuning van het gebruik van de functiemix. Meer informatie over de functiemix kunt u vinden op www.hetkaninhetonderwijs.nl

Conform de CAO PO 2009 zijn schoolbesturen volgens de afspraken in de cao gestart met de invoering van de functiemix voor het primair onderwijs. De doelen zijn:

  • het realiseren van gevarieerde loopbaanpaden voor leraren;
  • diversiteit in teams om taken te verdelen en onderwijskwaliteit te verbeteren.

Wilt u verder aan de slag met het toepassen van de functiemix? Kijk voor concrete hulpmiddelen en informatie op bij het thema ‘Functiedifferentiatie en functiewaardering’.

Wat doet de PO-Raad?

De PO-Raad heeft verschillende projecten op het gebied van professionalisering. De sectororganisatie ondersteunt daarmee scholen en schoolbesturen bij hun inzet voor de professionele ontwikkeling van leraren en schoolleiders. Een overzicht van de projecten vindt u hier.  

Meer weten?

Voor meer informatie over de gesprekkencyclus kunt u contact opnemen met de Helpdesk van de PO-Raad (alleen voor leden van de PO-Raad).

Toolbox observatie-instrumenten