Lesobservatie-instrument gebaseerd op bekwaamheidsdossier en competenties.

Afbeeldingsresultaat voor Competentie Thermometer

Doel

De Competentie Thermometer (hierna CT) is een verzameling van verschillende onderzoeksmethoden die in een gebruiksvriendelijke iPad app zijn samengebracht met als doel om de kwaliteiten en de ontwikkelingsmogelijkheden van een leraar snel en objectief in kaart te brengen. Het systeem levert direct een rapportage op met concrete ontwikkelsuggesties voor de leraar.

Wat wordt gemeten

CT is een wetenschappelijk onderbouwde methode en baseert zich met betrekking tot lerarenkwaliteit op de vigerende wet- en regelgeving. Dit houdt in dat wordt gewerkt op basis van de herijkte bekwaamheidseisen, te weten pedagogisch, vakdidactisch en vakinhoudelijk bekwaam. Eerder ontwikkelde observatielijsten (o.a. SBL)  zijn en blijven voor gebruikers[1] echter beschikbaar. Aan de inhoudelijke totstandkoming en regelmatige periodieke bijstellingen van CT liggen diverse bronnen ten grondslag, waaronder de Bekwaamheidseisen Onderwijsgevend Personeel, Leren zichtbaar maken, Wat écht werkt, Wat werkt op school, de wet BIO en het Toezichtkader van de Inspectie. Ook is met betrekking tot de totstandkoming input geleverd door besturen, adviesdiensten en universiteiten. Het observatiesysteem[2] geeft de gebruiker gedetailleerde informatie over de voornoemde bronnen in relatie tot het betreffende observatie-item. Voor alle observatie-items geldt dat er in het voor gebruikers beschikbare supportcentrum een verantwoording is opgenomen. Het systeem biedt de gebruiker de mogelijkheid om per observatie te bepalen welke aandachtspunten centraal staan. Het is tevens mogelijk om eigen aandachtspunten aan de rapportage toe te voegen. Uit extern onderzoek uitgevoerd door een universiteit in opdracht van de onderwijsinspectie blijkt dat CT één van de twee serieus wetenschappelijk gevalideerde instrumenten in Nederland is, zie bijvoorbeeld de publicatie ‘’Op naar betere lesobservaties’’ in Didactief (december 2016) en de publicatie ‘’Het doel van zelfevaluatie is dat je je als school ontwikkelt’’ in Kader Primair (april 2017)

  1. Met gebruiker(s) wordt/worden observant(en) of assessor(en) bedoeld.
  2. De PO-Raad maakt onderscheid tussen de begrippen ‘instrument’/‘instrumentarium’ en ‘systeem’. De CT is een observatiesysteem. Dit wil zeggen dat een training onlosmakelijk deel uitmaakt van het aanbod.

Proces

De leraar krijgt vooraf instructies over bepaalde praktijksituaties die tijdens de observatie aan de orde moeten komen. De gebruiker kent een score toe aan wat hij waarneemt. De observatie vindt bij voorkeur plaats in de vaste groep van de leraar overeenkomstig een standaard afnameprocedure. Een dergelijke volledige observatie duurt circa vijf kwartier. Het standaardiseren in tijd (duur van de observatie) en inhoud (dezelfde lesonderdelen) van de afname zorgt ervoor dat de betrouwbaarheid van de observatie toeneemt. Met oog op het verkrijgen van een betrouwbaar resultaat wordt aangeraden om meerdere lesobservaties per jaar te doen. Tijdens het voorbereidingsgesprek en door middel van een vanuit het systeem verzonden e-mail wordt de leraar geïnformeerd over de wijze waarop de observatie dient plaats te vinden, uit welke onderdelen deze bestaat en op welke wijze hij zich hierop kan voorbereiden. De gebruiker heeft via een iPad de beschikking over de observatie-items.

Zoals eerder aangegeven kan de gebruiker op basis van de resultaten een uitspraak doen over het beheersingsniveau van de leraar (start-, basis- of vakbekwaam), zulks op basis van de waarnemingen tijdens de observatie(s). Omdat de scores van de gebruiker automatisch worden verwerkt op basis van een bepaalde weging van de verschillende observatie-items, beschikt hij per direct over een rapportage die desgewenst naar eigen inzicht kan worden aangepast. Bij deze aanpassing heeft de gebruiker de beschikking over een groot aantal zogenaamde ontwikkeltips die in het voor hem toegankelijke supportcentrum zijn opgenomen. Deze -zeer concrete- ontwikkeltips zijn gerelateerd aan de bekwaamheden waaraan een leraar idealiter moet voldoen en kunnen integraal of in aangepaste vorm op zeer efficiënte wijze aan de rapportage worden toegevoegd. Indien een leraar onder de norm scoort, dan wordt automatische een -aanpasbare- ontwikkeltip in de rapportage opgenomen. Op basis van deze rapportage volgt een nagesprek met de leraar. Desgewenst kunnen ook overzichtsrapportages op schoolniveau worden gegenereerd met behulp waarvan bijvoorbeeld keuzes voor collectieve teamscholing kunnen worden gemaakt.

Verbinding met andere instrumenten

CT bestaat uit een verzameling van verschillende onderzoeksmethoden. Naast de observatie kan de gebruiker desgewenst ten behoeve van vervolgonderzoek ook de volgende meetmethoden inzetten: een gestructureerd interview, een documentenanalyse en/of een 360 graden feedback meting. Ook kan gebruik worden gemaakt van een specifiek aan het onderwijs gerelateerde interessevragenlijst, van een persoonlijkheidsvragenlijst en van een capaciteitentest. Door de combinatie van verschillende onderzoeksmethoden (triangulatie) kunnen waarnemingen nog beter onderbouwd worden. Als gevolg van de doordachte en wetenschappelijke manier waarop CT is geconstrueerd, is het observatiesysteem als zelfstandige methode een zeer stevige houvast om uitspraken te doen over lerarenkwaliteit.

Externe validering

De Competentie Thermometer is ontwikkeld in samenwerking tussen arbeidspsychologen en professionals uit het onderwijs. Na en tijdens de ontwikkelfase is het systeem op scholen getest op bruikbaarheid. Hierbij is een beroep gedaan op diverse onderwijsspecialisten waaronder adviseurs, leidinggevenden en leraren. CT is een levend systeem. Als gevolg van nieuwe inzichten en ontwikkelingen en als gevolg van wijzigingen in wet- en regelgeving, wordt het systeem blijvend aangepast en op bruikbaarheid getest. Met regelmaat vinden analyses plaats met als doel om te bepalen of de observatie-items van de verschillende aandachtsgebieden (bekwaamheden) samen een betrouwbare samenstelling vormen. Met oog op de betrouwbaarheid worden observatie-items zo nodig weggelaten, aangepast of toegevoegd. Gebruikers van het systeem hebben de beschikking over gedetailleerde informatie met betrekking tot genoemde analyses (werkwijze en uitkomsten). Concreet waarneembaar leraargedrag wordt in het observatiesysteem conform cao beschreven op de niveaus start, basis- en- vakbekwaam. Bij het scoren wordt niet alleen gekeken of het gedrag voorkomt, maar ook naar de mate van beheersing. Het observatieverslag geeft vervolgens de feitelijke score van de leraar aan zoals vastgesteld door de gebruiker gedurende de observatie overeenkomstig de hiervoor genoemde niveaus. Aan observatie-items die een samenhang vertonen met het waarderingskader van de inspectie en observatie-items die op basis van wetenschappelijke inzichten essentieel zijn, wordt een zwaardere weging toegekend.

Tijdsbeslag en kosten

  • Tijdsduur volledige lesobservatie: vijf kwartier (inclusief opstellen rapportage, exclusief voorbereidingsgesprek en nagesprek);
  • Eenmalige kosten training + individuele praktijkbegeleiding: € 2.399,- (ex. btw.)
  • Structurele kosten jaarabonnement voor onbeperkt gebruik: € 429,- (ex. btw.).

Meer informatie over tijd en kosten training: https://ctmeter.nl/word-assessor 

Overige informatie

  • CT heeft haar informatiebeveiligingsbeleid gepubliceerd op de website. Dit vrij te downloaden document is de basis van een set documenten met betrekking tot veiligheid en privacy, te weten het calamiteitenplan, de privacyverklaring, de procedure datalek, de risico-instructie en de verwerkersovereenkomst. De verwerking van persoonsgegevens geschiedt altijd op een manier die in overeenstemming is met de eisen die de Algemene Verordening Gegevensbescherming (Verordening EU 2016/679) en eventuele andere wet- en regelgeving daaraan stelt;
  • De opleiding tot gecertificeerd assessor CT bestaat uit een theoriedeel (twee dagen) en een praktijkdeel (één dag). Tijdens het praktijkdeel van de opleiding wordt de gebruiker on-the-job getraind in het gebruik van het systeem en worden de scores van de gebruiker en de expert/trainer CT vergeleken en besproken. Om toegelaten te worden aan de opleiding moet worden voldaan aan een aantal voorwaarden, waaronder het beschikken over goede gesprekstechnieken en het op de hoogte zijn van de werkzaamheden van een leraar;
  • CT kan ook worden ingezet voor intern begeleiders;
  • Deelname aan de CT-training telt mee voor herregistratie in het Schoolleidersregister PO;
  • Rapportages CT kunnen worden geïntegreerd in De Digitale Gesprekscyclus (www.ddgc.nl).

Wijzer in Zien en Kijken: Inventarisatie lesobservatie-instrumenten