Lesobservatie-instrument gebaseerd op kwaliteitsbeleid en het toezichtkader van de Onderwijsinspectie

Doel

De Kijkwijzer is ontwikkeld in het kader van de Kwaliteitsaanpak Basisonderwijs Amsterdam. De kwaliteitsaanpak bestaat uit diverse onderdelen, die er op gericht zijn om scholen, de schoolleiding en leerkrachten te helpen bij het verbeteren van de kwaliteit van hun onderwijs.  Dat gebeurt onder andere door middel van klassenbezoeken waarin de digitale KBA-kijkwijzer bij leraren wordt afgenomen. De Kijkwijzer is een hulpmiddel voor het observeren van leerkrachtgedrag in de praktijk. De uitkomsten van de observatie kunnen worden gebruikt voor het formuleren van (verbeter)acties en ontwikkeldoelen. 

De kijkwijzer is opgenomen in het pakket van De Competentie Thermometer.

Wat wordt gemeten

In de KBA-kijkwijzer zijn competenties vertaald naar concreet observeerbaar gedrag (Kijkpunten). Hierdoor zijn intern begeleiders of directeuren in staat om tijdens een lesobservatie te kijken of de omschreven aandachtspunten en goede praktijken aan bod komen. Het gaat om de volgende indicatoren:

  • pedagogisch handelen
  • effectief benutten van leertijd
  • taakgerichte werksfeer
  • duidelijke uitleg
  • strategieën voor denken en leren
  • systematisch volgen van vorderingen
  • afstemming instructie en verwerking
  • leerlingen zijn actief betrokken
  • verantwoordelijkheid van de leerlingen voor organisatie en proces

Het observatie-instrument dat is ontwikkeld, is dekkend voor het inspectiekader en de de bekwaamheidsvereisten (Wet BIO). Doel van de observaties is de kwaliteit van het pedagogisch didactisch handelen op schoolniveau in kaart te brengen. Daartoe wordt de informatie op groepsniveau geaggregeerd op schoolniveau. Het functioneren van individuele leraren wordt nadrukkelijk niet beoordeeld in het kader van KBA.

Proces

De Kijkwijzer is ontwikkeld in het kader van de Kwaliteitsaanpak Basisonderwijs Amsterdam. Hierbij is een team van onafhankelijke onderwijsexperts aangesteld om de Verbeteraanpak tot uitvoer te brengen. Het kernpunt daarbinnen is het in kaart brengen van de kwaliteit van het pedagogisch-didactisch handelen op schoolniveau.

De kijkwijzer kan ook separaat worden ingezet door een gecertificeerde observator. De uitkomsten van de lesobservatie verschijnen in een digitale rapportage. Hierin worden de verschillende scores automatisch berekend. Er kunnen ook overzichtsrapportages worden gemaakt op het niveau van school(bestuur).

Relatie met andere instrumenten

De KBA- Kijkwijzer is opgenomen als één van de onderzoeksinstrumenten van de Competentie Thermometer en eveneens opgenomen in De Digitale Gesprekscyclus. Daarnaast is het onderdeel van de bredere Kwaliteitsaanpak Basisonderwijs Amsterdam om de kwaliteit en opbrengsten van het Amsterdamse basisonderwijs te vergroten.

Externe validering

De KBA-Kijkwijzer is ontwikkeld in samenspraak met externe deskundigen en mede afgestemd op de bekwaamheidsvereisten in het kader van de Wet BIO en het inspectiekader. De Kijkwijzer is in 2014  opgenomen in de software van de Competentie Thermometer en De Digitale Gesprekscyclus op verzoek van de gemeente Amsterdam en het gebruik wordt technisch, niet inhoudelijk ondersteund. De kijkwijzer is niet meer herzien sinds 2014 en dus ook niet geijkt aan het toetsingskader dat de PO-Raad heeft laten ontwikkelen.

Tijdsbeslag en kosten

Kosten training en gebruik

Toegang tot de KBA kijkwijzer in de iPad-app van de Competentie Thermometer vraagt om  deelname aan de volledige basistraining (1,5 dag) van de Competentie Thermometer, een eenmalige investering van € 1995,- (ex. BTW) voor:

  • Deelname aan de training (anderhalve dag)
  • Licentie voor de KBA-kijkwijzer;
  • Toegang tot individuele- en overzichtsrapportages;
  • Inhoudelijke en technische ondersteuning;
  • Doorontwikkeling van de app.

Het onbeperkt afnemen van kijkwijzers kost – na deelname aan de basistraining – € 349,- per jaar (ex. BTW) .

Meer informatie:

www.amsterdam.nl/gemeente/organisatie-diensten/.../kwaliteitsaanpak

www.competentiethermometer.nl

Wijzer in Zien en Kijken: Inventarisatie lesobservatie-instrumenten