Er is sprake van werkdruk als: er een disbalans ontstaat tussen de eisen die het werk stelt aan een werknemer (de ‘taakeisen’) en de mogelijkheden die deze werknemer heeft om dat werk goed uit te voeren (de ‘regelmogelijkheden’) (bron: Werkdrukwegwijzer, TNO). Er zijn verschillende mogelijke oorzaken van werkdruk. Ook verschilt de werkdruk die iemand ervaart per persoon. Wil je goed begrijpen wat werkdruk is, dan moet je ook deze oorzaken begrijpen en herkennen. 

Bekijk daarom inidividueel en met elkaar welke signalen van werkdruk er zijn in de school. Mogelijke vragen daarbij zijn: ben je voldoende toegerust voor jouw werk, is ieders takenpakket duidelijk, zijn de verantwoordelijkheden goed belegd, is de hoeveelheid werk in een bepaalde periode behapbaar en is duidelijk wat de verwachtingen over de resultaten van het werk zijn? Mogelijke hulpmiddelen bij het verminderen van werkdruk zijn: functionele en sociale steun van de leidinggevende(n) en collega's, ruimte om zelf taken in te plannen en te organiseren en mogelijkheden om te professionaliseren. Bespreek oorzaken en oplossingen in het team. Schoolbestuur en de schoolleiders kunnen een denkhulp gebruiken om dit gesprek te voeren.

In verschillende fases van de loopbaan kan een medewerker verschillende oorzaken ervaren van werkdruk. Om die reden zijn er in de cao afspraken gemaakt gericht op zowel startende leraren als oudere leraren en schoolleiders. Zij hebben bijvoorbeeld specifieke mogelijkheden om zich verder te professionaliseren en tijd te besteden aan hun duurzame inzetbaarheid (zie onder andere de themapagina Professionalisering). Door professionaliseren en het vergroten van de duurzame inzetbaarheid worden medewerkers beter toegerust voor hun (huidige en toekomstige) taken, waardoor ze minder werkdruk ervaren. De afspraken zijn af te stemmen op individuele behoeftes.

Spreiding werk door 40-urige werkweek

In de cao voor het primair onderwijs heeft de PO-Raad met de vakbonden afspraken gemaakt die helpen bij het verlagen van de werkdruk. Om het werk beter te kunnen spreiden over het jaar en daarmee piekbelasting te verminderen, zijn er afspraken gemaakt over de 40-urige werkweek. Het Overlegmodel geeft mogelijkheden om taken anders te verdelen binnen het team. Daarmee hebben we ruimte gecreëerd voor leraren en schoolleiders, schoolteams, om in de school het werk anders in te richten en werkdruk te verminderen. Het werk kan zo worden afgestemd op de behoefte van de individuele school en haar medewerkers. Uitleg over de concrete regels en mogelijkheden van het basis- of overlegmodel en de 40-urige werkweek zijn hier te vinden. Kijk ook naar een presentatie over de kansen bij de 40-urige werkweek.

Praktische hulpmiddelen bij de toepassing van de 40-urige werkweek, zijn voor leden van de PO-Raad te vinden in deze toolbox (met intructievideo's). Niet-leden kunnen gebruik maken van deze toolbox.

Met deze hulpmiddelen kunt u ook kritisch kijken of de taken en werkzaamheden in de school in balans zijn met de beschikbare tijd van de medewerkers.

Verminderen van regels

Tijd, geld en energie in het onderwijs horen gericht te zijn op het geven van goed onderwijs. Vanuit het onderwijs komen er veel klachten over een hoge regeldruk. Regels zijn nodig, maar te veel regels of onduidelijke regels, kunnen leiden tot meer werkdruk en de kwaliteit van onderwijs belemmeren. De Regeldrukagenda Onderwijs 2014-2017 geeft een overzicht van regels die we willen afschaffen, verbeteren of vereenvoudigen. De Regeldrukagenda is tot stand gekomen op basis van gesprekken tussen OCW, leraren, schooldirecteuren, schoolbestuurders en vertegenwoordigers van sectororganisaties, vakbonden en ouders. 

Scholen, met name in het speciaal onderwijs, moeten heel veel overleggen met verschillende instanties. Met de zorg, met gemeenten, met samenwerkingsverbanden. Het aantal overleggen is flink toegenomen. Ieder samenwerkingsverband kent daarbij weer zijn eigen regels en procedures. 

Scholen en docenten blijken vaak meer regeldruk te ervaren dan er werkelijk is, omdat niet altijd duidelijk is hoe de regels moeten worden uitgelegd. Door deze onduidelijkheden en andere klachten over regeldruk te inventariseren, openbaar te maken en er uitleg over te geven, willen we meer duidelijkheid scheppen.

Slimmer werken met ICT

Als ICT-systemen goed op elkaar zijn aangesloten, hebben scholen veel minder administratiewerk. Dankzij digitale leermiddelen kunnen leraren makkelijker en sneller de ontwikkeling van een leerling volgen, zien hoe een leerling het doet en waar hij extra oefening of uitdaging nodig heeft. De computer registreert de voortgang van de leerling en de leraar houdt meer tijd over voor de leerling en kan makkelijker onderwijs op maat geven.  

Meer weten?

Voor meer informatie over dit onderwerp kunt u contact opnemen met de Helpdesk van de PO-Raad (alleen voor leden van de PO-Raad).

Trefwoorden