Op deze pagina vindt u een aantal veelgestelde vragen en antwoorden met betrekking tot zij-instroom. Heeft u zelf nog een suggestie voor een vraag & antwoord? Mail deze dan naar Maarten Lamé

Klik op onderstaande vragen voor het antwoord.

Wat is een zij-instromer in het beroep?
Een zij-instromer is iemand met een hbo- of wo-getuigschrift die na een geschiktheidsonderzoek als een aanstelling als leraar heeft gekregen. De zij-instromer heeft dus niet de reguliere lerarenopleiding afgerond. Een zij-instromer mag na een positieve uitslag van een geschiktheidsonderzoek in principe direct voor de klas. Binnen twee jaar moet de zij-instromer een bekwaamheidsonderzoek met goed gevolg afsluiten. Gedurende het zij-instroomtraject wordt begeleiding en scholing aangeboden, afgestemd op eerdere opleidings- en werkervaring en passend bij de ervaringen in het functioneren als leerkracht.

Uit welke onderdelen bestaat een zij-instroom traject?
Een zij-instroom traject is opgebouwd uit drie onderdelen:
-    een geschiktheidsonderzoek;
-    begeleiding en scholing (werkend leren);
-    het bekwaamheidsonderzoek.

Bij wie kan een (kandidaat)zij-instromer zich melden?
Iemand die zij-instromer wil worden, kan zich het best wenden tot een schoolbestuur (de werkgever). Er moet namelijk sprake zijn van een voornemen tot een aanstelling als zij-instromer, wil men toegelaten worden tot een assessment of geschiktheidsonderzoek. Na een positieve uitslag van het geschiktheidsonderzoek, zal het schoolbestuur overgaan tot het aanbieden van een (tijdelijke) arbeidsovereenkomst.

Wat is de functie van een geschiktheidsonderzoek (assessment)?
Een geschiktheidsonderzoek moet uitwijzen of de zij-instromer geschikt is om les te geven. Uit het geschiktheidsonderzoek moet het volgende duidelijk worden:

  • Beschikt de zij-instromer in voldoende mate over kennis, inzicht en vaardigheden om les te kunnen geven (is de zij-instromer voldoende geschikt om te starten als leraar);
  • Is het realistisch om te verwachten dat de zij-instromer binnen twee jaar het bekwaamheidsonderzoek succesvol kan voltooien;
  • Welke aanvullende scholing en begeleiding heeft de zij-instromer nodig om aan de kwalificaties te kunnen voldoen.

Wie vraagt een geschiktheidsonderzoek aan, en bij wie?
Het geschiktheidsonderzoek wordt aangevraagd door het bevoegd gezag dat voornemens is de zij-instromer in dienst te nemen, of op aanvraag van de zij-instromer zelf. De minister bepaalt welke instanties bevoegd zijn om een geschiktheidsonderzoek te mogen afnemen. Er zijn momenteel elf lerarenopleidingen PO die een geschiktheidsonderzoek aanbieden. Daarnaast zijn er ook enkele commerciële bureaus die door de minister zijn erkend als bevoegd tot het uitvoeren van een geschiktheidsonderzoek.   

Wat zijn de wettelijke eisen t.a.v. begeleiding en scholing van zij-instromers?
Blijkt na het geschiktheidsonderzoek dat de zij-instromer geschikt is om in aanmerking te komen voor een zij-instroomtraject? De wet schrijft voor dat  er een tripartiete leerarbeidsovereenkomst gesloten wordt tussen het schoolbestuur (de werkgever), de zij-instromer en een lerarenopleiding.

De zij-instromer mag voor maximaal 2 jaar als leraar worden benoemd. In deze periode geeft hij/zij les en volgt zelf ook scholing. Het schoolbestuur en de lerarenopleiding zijn beide verantwoordelijk voor een goede begeleiding van de zij-instromer. Binnen 2 jaar legt de zij-instromer een bekwaamheidsonderzoek af. Wordt dit succesvol afgrond, dan krijgt de zij-instromer een getuigschrift van bekwaamheid. De zij-instromer is dan volledig bevoegd leraar.

Wie bepaalt hoe het scholingsdeel van het zij-instroomtraject eruit ziet?
Dat is de uitkomst van een tripartiet gesprek over wat er nodig is om déze zij-instromer, met déze vooropleiding en ervaring op te leiden tot een bekwaam leraar. Daarbij moet betrokken worden wat de zij-instromer al werkend in de school leert en wat de zij-instromer leert bij de opleidingsinstelling.

Wie vraagt een bekwaamheidsonderzoek aan, en bij wie?
Degene die zich wil onderwerpen aan een bekwaamheidsonderzoek, dient daartoe een aanvraag in bij het instellingsbestuur. Het bekwaamheidsonderzoek omvat een onderzoek naar de kennis, het inzicht en de vaardigheden van de betrokkene, alsmede de beoordeling van de uitkomsten van dit onderzoek. Wanneer het bekwaamheidsonderzoek met goed gevolg wordt afgesloten, ontvangt de zij-instromer (binnen 2 weken) het getuigschrift. Dit getuigschrift leidt tot hetzelfde civiel effect als het vergelijkbare bachelordiploma van de lerarenopleiding basisonderwijs, maar leidt niet tot dezelfde titulatuur omdat het doorlopen zij-instroomtraject geen bachelor- of masteropleiding betreft. Dat betekent dat de zij-instromer niet aan de eisen uit het onderwijs en examenreglement (OER) van de lerarenopleidingen hoeft te voldoen.

Wat zijn de kosten en kan het schoolbestuur ergens subsidie aanvragen voor zij-instromers?
Elk zij-instroomtraject is in principe maatwerk, de kosten kunnen dus ook per individu sterk variëren. Er zijn verschillende  ‘kostenposten’ voor een zij-instroomtraject.

  • Het geschiktheidsonderzoek (varieert per instelling).
  • De scholing die het schoolbestuur inkoopt bij de lerarenopleiding (varieert per instelling: sommige instellingen laten de zij-instromer ‘meelopen’ met de reguliere deeltijdopleiding. Het aantal modules kan oplopen. Andere instellingen maken een maatwerktraject. Daardoor lopen de opleidingskosten sterk uiteen, van €8.000 tot €15.000,-).

Kosten voor het schoolbestuur:

  • De kosten voor de begeleiding / coaching binnen de school zelf en voor de vrijstelling van de zij-instromer voor de opleiding.
  • Er zijn schoolbesturen die de zij-instromer gedurende een aantal maanden boven formatief aanstellen bij een school, om zo “in het beroep te groeien” en niet direct de verantwoordelijkheid voor een klas te geven.  

Een schoolbestuur kan per zij-instromer een subsidie van €20.000,- aanvragen bij DUO. Het is mogelijk om subsidie aan te vragen vanaf het moment dat de zij-instromer met de scholing start tot 15 oktober van het jaar volgend op het jaar waarin die scholing is begonnen.

Wat voor contract krijgt een zij-instromer?
De zij-instromer krijgt een tijdelijk contract. In het bijzonder onderwijs wordt dit contract gegeven op grond van art. 3.2 cao PO waarbij geldt dat de werknemer binnen twee jaar het bekwaamheidsonderzoek moet behalen. Wel dient er in het bijzonder onderwijs rekening te worden gehouden met de wettelijke ketenregeling van maximaal drie contracten in twee jaar. In het openbaar onderwijs wordt het contract gegeven op grond van art. 4.2 cao PO waarbij geldt dat de werknemer binnen twee jaar het bekwaamheidsonderzoek moet behalen.

Als de zij-instromer al in dienst is, bijvoorbeeld als onderwijsassistent, dan wordt het volgende toegepast (art 5.1 lid 2 cao PO): Als de werknemer aan alle voorwaarden voldoet om als zij-instromer aan de slag te gaan, sluiten werkgever en werknemer een scholings- en begeleidingsovereenkomst en leggen daarnaast vast dat men tijdelijk het traject ingaat (maximaal twee jaar). Er wordt afgesproken dat de werknemer gedurende dat traject tijdelijk een gewijzigde functie heeft (namelijk leraar) en dat het daarbij behorende salarisniveau zal gelden en dat de werknemer, indien de bevoegdheid gedurende het traject niet wordt behaald, na die tijd weer teruggaat in de functie van onderwijsassistent met het daarbij behorende salaris. Werknemer behoudt dus een terugkeer garantie als onderwijsassistent voor het geval de bevoegdheid niet wordt behaald.

Kan een werknemer na twee jaar een WW-uitkering aanvragen indien hij het traject niet succesvol heeft afgerond? Dekt het PF dit?
De beoordeling voor het recht op WW-uitkering ligt bij het UWV, maar een werknemer kan wel een WW-uitkering aanvragen. Het PF heeft de grond wegens het ontbreken van een onderwijsbevoegdheid opgenomen in hun Reglement in art. 4:25 (bijzonder onderwijs) en in art. 5:27 (openbaar onderwijs).

Hoe wordt een zij-instromer ingeschaald?
De zij-instromer wordt op dezelfde wijze ingeschaald als een reguliere werknemer. Inschaling vindt plaats in de lerarenschaal.
 

Ik wil graag meedenken om de bestaande zij-instroom kwalitatief en kwantitatief te versterken, wat kan ik doen?
De PO-Raad blijft de komende periode regionale initiatieven t.a.v. zij-instroom volgen en succesvolle praktijken ontsluiten. Overweegt uw bestuur om te starten met een zij-instroomtraject? Neem dan contact op met Maarten Lamé of hou de site van de PO-Raad in de gaten.

Subsidie voor regionale werving en begeleiding zij-instromers
Het Arbeidsmarktplatform primair onderwijs heeft een subsidie beschikbaar gesteld voor regionale werving en begeleiding zij-instromers. Voorwaarden om in aanmerking te kunnen komen voor subsidie zijn:

  • De aanvraag wordt samen ingediend door tenminste vier schoolbesturen en een pabo;
  • De startsubsidie is eenmalig en u draagt zelf minimaal een derde deel van de kosten bij;
  • De aanpak is bruikbaar voor het werven, begeleiden en opleiden van zij-instromers;
  • U deelt de opgedane inzichten en resultaten met de rest van het primair onderwijs;
  • U heeft uiterlijk in juli 2019 uw plan van aanpak uitgevoerd en gezorgd voor borging.

Zie voor meer informatie: https://www.arbeidsmarktplatformpo.nl/