Anko van Hoepen: Gun het jezelf, gun het de sector

Wauw! Wat een indruk maakte de oproep van Bert Nelissen op onze laatste Algemene Ledenvergadering. Gun het jezelf en gun het de sector, zei hij. Dit ging niet over een nieuwe EU-subsidie voor schoolfruit -ook belangrijk!-, maar over bestuurlijke visitatie. Eén van de belangrijkste ambities in onze nieuwe strategische agenda voor de komende vier jaar: Bestuurders kijken bij elkaar in de keuken en vertellen eerlijk wat ze zien.

Volgens mij kunnen we gerust van een doorbraak spreken dat een voltallige ALV hiermee instemt en zegt: wij willen zelf de verantwoordelijkheid voor professionalisering. INNOVO – het bestuur van Bert – liet zich visiteren door de onafhankelijke visitatiecommissie en was meteen verkocht. Vooral vanwege het ontwikkelingsgerichte karakter: om er zelf van te leren.

Zelf heb ik het bestuur waarvoor ik werkte in de pilotfase van het bestuurlijk visitatietraject laten visiteren. Ook heb ik in de commissie gezeten, wat voor mij minstens zo verrijkend was. Het heeft mij destijds echt geholpen bij het vinden van mijn eigen blinde vlekken. Ik kan me dan ook helemaal aansluiten bij de oproep van Bert dat je het jezelf moet gunnen.

Voor veel schoolbestuurders is het misschien wel spannender om feedback te krijgen van collega-bestuurders dan van de inspectie.

Maakt dit de Inspectie voor het Onderwijs overbodig? Nee, dat niet. Maar het nieuwe inspectietoezicht staat er ook niet helemaal los van. Sinds augustus dit jaar neemt de inspectie het schoolbestuur als aanspreekpunt bij haar vierjaarlijkse onderzoek. Zij bezoekt niet meer alle scholen, maar doet alleen steekproeven om het verhaal van het bestuur te verifiëren, en stapt daarnaast gericht op scholen af waar de onderwijskwaliteit ondermaats is. Sommige besturen zullen nu denken: doe mij dan maar zo’n bestuurlijke visitatie voorafgaand aan het inspectiebezoek, dan ben ik goed voorbereid. Dat begrijp ik, en de zelfevaluatie die je schrijft voor een bestuurlijke visitatie kun je natuurlijk prima gebruiken voor het gesprek met de inspectie. Maar uiteindelijk gaat het niet om het verhaal dat je hebt, maar om de stappen die je zet. Voor veel schoolbestuurders is het misschien wel spannender om feedback te krijgen van collega-bestuurders dan van de inspectie. Bestuurlijke visitatie kan in elke fase van toegevoegde waarde zijn voor je organisatie, onafhankelijk van het inspectieoordeel. Als je de keuze van het moment maar bewust maakt.

Overigens zou het ministerie van Onderwijs graag zien dat wij als een soort vliegende brigade besturen overeind helpen die door het ijs dreigen te zakken. Ook dat is níét de bedoeling van bestuurlijke visitatie. Op de ALV hebben we besproken dat het weliswaar belangrijk is dat er een supportprogramma komt, maar wie dit moet gaan doen, daarover hebben we nog niet beslist. En het staat in ieder geval los van de bestuurlijke visitatiesystematiek.  

De komende periode moeten we eerst maar eens gebruiken om te wennen aan onze nieuwe rollen. Dat geldt zeker ook voor de inspectie, die dus niet meer op alle scholen komt en meer moet vertrouwen op de professionaliteit van schoolbesturen. Schiet zij terug in haar oude afvinkreflex, dan wordt het binnen de kortste keren bijltjesdag. Ik zie de krantenkoppen al voor me. Schoolbesturen moeten wennen aan hun kwetsbaarheid en inzien dat open deuren en proactieve verantwoording juist iets kunnen opleveren: beter onderwijs én uiteindelijk minder bewijslast. Dat gunnen we de sector toch allemaal?

Ook profiteren van de voordelen van bestuurlijke visitatie? Meld uw bestuur aan bij beleidsadviseur Marinka Mulder.