Bezuinigingen desastreus voor onderwijs

We maakten ons al zorgen over de bezuinigingsvoorstellen in het kader van de brede heroverwegingen. Natuurlijk zijn dit (maar) ambtelijke voorstellen en geen beleid. Wij willen echter voorkomen dat deze voorstellen een eigen leven gaan leiden, want deze voorstellen zijn echt desastreus voor het onderwijs.

Afgelopen donderdag kwamen de werkgroepen heroverweging met hun bezuinigingsvoorstellen. Elke werkgroep moest met één bezuinigingsscenario komen, dat 20% van de overheidsuitgaven schrapt. De werkgroep Smit had de opdracht de productiviteit van het onderwijs onder de loep te nemen.

Klassenvergroting

Waar kan in het primair onderwijs een grote bezuiniging gevonden worden? Inderdaad, alleen bij het personeel. Als 85 % van het budget aan personeel wordt besteed, en de rest faciliterend is aan het primair proces, dan is er maar één mogelijkheid: klassenvergroting. En daar komt de werkgroep Smit dan ook mee. Ze stellen voor dat in 2015 de gemiddelde groepsgrootte in de onderbouw stijgt van 20 naar 28 leerlingen! Wij vinden een dergelijke bezuiniging op het basisonderwijs en speciaal onderwijs onacceptabel. Die stevige reactie heeft de PO-Raad naar buiten gebracht.

Men wil terug naar de tijd van vóór de klassenverkleining die tussen 1997 en 2003 heeft plaatsgevonden. En wat zegt men dan? “Er is niet wetenschappelijk aangetoond dat kleinere klassen leiden tot betere resultaten.” Ik zou zeggen: vraag het de leraren. Die weten precies hoeveel verschil het maakt, zeker als er leerlingen in de groep zitten die extra aandacht nodig hebben. Grotere klassen gaan rechtstreeks ten koste van de kwaliteit van het onderwijs. Daarvan ondervinden onze kinderen en kleinkinderen de nadelen.

Verkiezingsprogramma’s

Ons dilemma is dat we ons niet kunnen voorstellen dat er énig kabinet zal zijn dat zulke draconische maatregelen gaat nemen. Maar wat gaat er achter deze voorstellen schuil? Welke bezuinigingen zullen er straks dan wel in het regeerakkoord komen?

We verkeren in een onzekere periode. De politieke partijen zijn bezig hun verkiezingscampagnes op te zetten. We hebben alle partijen benaderd om hen input te verschaffen voor hun verkiezingsprogramma’s. We hebben suggesties gedaan voor een doelmatiger besteden van de middelen: zo kunnen de gelden voor de onderwijshuisvesting beter naar de schoolbesturen, zodat die integrale afwegingen kunnen maken.

De verkiezingsprogramma’s die tot nu toe naar buiten zijn gekomen, sparen het primair onderwijs. In enkele programma’s zien we ook punten terug waar die wij hebben aangedragen, zoals de onderwijshuisvesting en vermindering van het aantal projectsubsidies. Ik wil daarbij wel meteen benadrukken dat het niet mag betekenen dat het geld van de subsidies verdwijnt. Dat hebben we hard nodig, maar het kan doelmatiger besteed via de lumpsum of een bestemmingsbox.

Verschuiven eindtoets

Er is trouwens een voorstel van de werkgroep Smit dat wij graag overnemen. De werkgroep doet voorstellen voor een beter benutten van de onderwijstijd. Dat is namelijk een belangrijke factor voor verbetering van de onderwijsopbrengsten. De werkgroep stelt in dit kader onder andere voor de eindtoets in groep 8 later af te nemen. Op dit moment zijn wij met een pilot bezig met zo’n verschoven eindtoets; in de pilot hebben de leerlingen van groep 8 vorige week hun eindtoets gedaan. Daarbij kijken we naar de opbrengst van de verschuiving, maar ook naar de praktische organisatie (met name voor de aanmelding bij de brugklas). Smit stelt voor dat de eindtoets samenvalt met het eindexamen in het voortgezet onderwijs. Als de pilot tot een gunstig resultaat leidt, zullen wij daar ook voor pleiten.

De PO-Raad richt zich nu op het beïnvloeden van de verkiezingsprogramma’s en na de verkiezingen het regeerakkoord. Onze campagne speelt zich daarom nu vooral achter de schermen af. In mei treden we naar buiten met een manifest. Wat mij betreft komt onderwijs voor, tijdens en na de verkiezingen overal op 1, want met goed onderwijs maken we het verschil voor alle leerlingen.

Simone Walvisch