Rinda den Besten: Puberen

Opgroeien is een ingewikkeld proces. Ik zie het aan mijn eigen kinderen. Het is een proces van groeien, vertrouwen krijgen, af en toe hard je neus stoten en leren van je fouten. Toen ik in de zomer terugkeek op het afgelopen schooljaar, zag ik dit ontwikkelproces ook duidelijk aan het primair onderwijs. Ze was toen al niet langer het kleine zusje in de onderwijsfamilie, maar een stuk volwassener geworden. Zelfbewuster en beschikkend over een grotere dosis zelfvertrouwen.

Dat we in deze sector steeds meer laten zien samen de regie te (willen) pakken op goed onderwijs, past daarbij en is een compliment waard! Maar daarmee zijn we niet uitgegroeid.

Wie meer ruimte vraagt (en krijgt), moet zich ook goed willen verantwoorden. Ook dat hoort bij een zelfbewuste sector en geldt te meer omdat we met overheidsgeld werken. Dat pakken van ruimte en verantwoordelijkheid nemen, gaat de ene keer beter dan de andere. Soms zijn we voortvarend. Soms gaan ook weer de hakken in het zand als er een beroep op het onderwijs wordt gedaan en we worden gevraagd actie te ondernemen. ‘Ja maar…. Dat kan niet….. We moeten al zoveel’, is al snel de reactie.

Defensief

Ik begrijp die houding goed. Ze is ingegeven door incidentenpolitiek en de politieke neiging om snel overal regels voor te willen bedenken. En er komt gewoonweg ook veel op het onderwijs af. Daarbij komt dat sommige onderwerpen met de sector aan de haal gaan. Er ontstaat dan iets waar niemand meer blij van wordt, zoals de fusietoets of een antipestwet. 
Maar die defensieve houding is soms evengoed onterecht en we moeten dan ook oppassen dat die geen reflex wordt. Dat zou puberaal zijn. Want door te denken in belemmeringen lopen we het risico ook mooie en leuke dingen over het hoofd te zien.

Kansen

Ik hoop dat 2015 het jaar wordt van kansen pakken. De kansen die het Bestuursakkoord en de nieuwe CAO PO bijvoorbeeld bieden om goed onderwijs zelf vorm te geven. We mogen daarnaast van de minister de grenzen opzoeken van de wet en ook de staatssecretaris wil ons experimenteerruimte bieden. Om dit een succes te laten zijn, is een zelfbewuste volwassen sector nodig, die niet puberaal mokkend of angstig reageert.

Mooi vind ik ook de experimenteerruimte die de Inspectie geeft. We kunnen mopperen op het huidige toezichtkader, maar we kunnen ook meedoen in het ontwikkelen en uitproberen van een nieuw kader. Gelukkig doen ook velen van u daaraan mee. Dat betekent niet dat we het kader meteen omarmen, een experiment kan immers mislukken. 
Of denk aan muziekonderwijs. Er komt – gelukkig - geen wet die voorschrijft dat scholen een x uur per week aan muziek moeten besteden, maar er wordt door allerlei partijen buiten school een flinke impuls gegeven aan dit onderwerp. Ieder kind dat we hierdoor de liefde voor muziek kunnen bijbrengen, is er weer een. Dat is toch de moeite waard en geen last zoals nu door sommigen wordt ervaren?

Sterke sector

Kortom, een sterke sector weet kansen te zien en te benutten, duikt niet weg als ze wordt aangesproken en wijst niet beschuldigend naar anderen. Op weg naar volwassenheid kunnen we daarin nog verder groeien. Daar hoort bij dat we kritisch naar onszelf durven te kijken en ons durven af te vragen: Wat heb ik nog niet goed genoeg voor elkaar? Wat dacht ik goed te doen, maar valt nog tegen? Het gaat om verantwoordelijkheid nemen en laten zien wat je hebt gedaan en wat je kan. Laten zien dat je ook met de ruimte overweg kunt.

Moeten we dan alles maar gewoon laten gebeuren? Nee juist niet, af en toe moeten we onderbouwd en duidelijk ‘nee’ zeggen. Dat doet de PO-Raad net zo goed. Kijk naar de discussie over de antipestwet of het openbaar maken van CITO-cijfers.

Kritisch

De taak van de PO-Raad, en dus van mij, is kritisch te blijven en om onze leden te ondersteunen bij het benutten van de ruimte die er is, goede voorbeelden te geven, te faciliteren dat besturen en scholen van elkaar kunnen leren en elkaar bijsturen waar dat nodig is.

Om onszelf te verbeteren, hebben we onlangs ook een ledenonderzoek laten doen. Daardoor weten we preciezer wat onze leden - wat u -  van het Bestuursakkoord en de cao vindt en op welke onderdelen u hulp of steun van de PO-Raad wenst. De resultaten presenteren we binnenkort en in de Netwerken bespreken we onze vervolg-aanpak

Het nieuwe jaar lijkt me een mooi moment om de kansen die er zijn, nog meer te benutten. Om de puberfase achter ons te laten en weer een stap vooruit te zetten. Op naar volwassenheid. Ik wens u fijne feestdagen en een positief en plezierig 2015.

Rinda den Besten