Simone Walvisch: De eerste stap

Het is gelukt. We hebben samen met de bonden een onderhandelaarsakkoord gesloten voor een nieuwe cao. Het was een langdurig proces, maar nu ligt er een document dat ‘een eerste stap’ kan worden genoemd. Op twee manieren: Het is de eerste stap op weg naar een modernere cao, waarin meer ruimte is voor de werkvloer om samen het werk te verdelen en samen te werken aan de kwaliteit van personeel en onderwijs. Ook in een ander opzicht is het de eerste stap: Het is nu aan de schoolbesturen om verder inhoud te geven aan goed HR-beleid waarvoor de cao de instrumenten aanreikt. Want we weten dat een goede invulling van de nieuwe cao-afspraken door de schoolbesturen een voorwaarde is voor verdere vernieuwing.  

Tot nu toe kwam de cao voor het primair onderwijs voort uit het declaratiesysteem. Het duidelijkste voorbeeld hiervan was de wijze waarop het salaris voor schoolleiders werd bepaald. Dat was gerelateerd aan het aantal leerlingen van de school. Die bepaling stond in de cao omdat OCW de bekostiging van de schoolleider relateerde aan het aantal leerlingen. Maar in een moderne organisatie zijn functies en hun beloning gebaseerd op  functiewaardering. Het gaat om de verantwoordelijkheid van de schoolleider en de complexiteit van de functie. Daarom hebben sociale partners in het nieuwe onderhandelaarsakkoord afgesproken dat leidinggevende functies gewaardeerd worden met Fuwa PO. Dat gaat de komende maanden gebeuren.

Gezamenlijk proces

Tot nu toe waren in de cao regels en bepalingen generiek: voor iedere leraar evenveel lesuren. Maar niet alle leraren zijn gelijk. Sommige willen graag veel uren lesgeven en niet allerlei rimram er omheen hebben. Andere leraren willen juist hun lesgevende taken wat meer afwisselen met taken voor het gehele team. Wij denken dat het inspelen op die verschillen de ervaren werkdruk vermindert. Daarom is het belangrijk dat de nieuwe cao de mogelijkheid biedt voor het overlegmodel: In overleg kunnen op schoolniveau afspraken worden gemaakt over de verdeling van het totaal aan werkzaamheden op een school. In dat geval geldt de maximale lessentaak van 930 uur niet. Dit vereist een zorgvuldige invoering, waarbij het schoolbestuur er voor moet zorgen dat er voldoende draagvlak is voor de keuzes die gemaakt gaan worden. Het gesprek over de verdeling van taken mag geen strijdtoneel worden, maar moet een gezamenlijk proces zijn.

De cao is een eerste stap, de schoolbesturen en de schoolteams zijn nu aan zet. Als je bedenkt dat vele belangrijke beslissingen door de schoolteams worden genomen, zoals de keuze van methodes, de doorgaande leerlijnen, de afspraken over het pedagogisch klimaat, enzovoort, dan kunnen we erop vertrouwen dat de professionaliteit in onze scholen voldoende is om zulke processen aan te kunnen.

Bovendien is het akkoord er een die voldoet aan de wensen van het veld. Die hebben we evengoed gezamenlijk opgehaald, in 2013, in het voortraject ‘Mijn werk, onze scholen’. In bijeenkomsten en online discussies kon de sector laten weten waaraan zij behoefte had in een nieuwe cao. Dit akkoord is uiteindelijk het resultaat daarvan.

Ruimte nemen

Toch is het nog wel wennen. We hebben al een chatsessie gehad om de eerste vragen over het onderhandelaarsakkoord te beantwoorden. Van erg veel vragen was de teneur: Wat moeten we doen? Hoe zit het exact met de bepaling dat …? Bij een aantal onderwerpen geldt die vraag nog. Maar in verschillende onderwerpen is nu ruimte ingebouwd. In de toekomst zal de centrale vraag zijn: Hoe willen we het werk organiseren en verdelen?   

De komende tijd zal de PO-Raad alles op alles zetten om onze leden te informeren en om hen bij te staan bij de implementatie van de cao-afspraken. We zetten alle denkbare middelen in. Naast de chatsessie van vorige week, organiseren we regiobijeenkomsten en staan er vragen en antwoorden op onze website. En natuurlijk is er onze helpdesk.

Het onderhandelaarsakkoord is het begin. Ik ben ontzettend benieuwd of we er met elkaar in slagen hiermee een rijk HR-beleid in onze sector tot stand te brengen, waarmee we als werkgevers en werknemers bijdragen aan nog beter onderwijs. De PO-Raad gaat de sector daarbij ondersteunen. Die is toe aan deze nieuwe, eerste, stap.

Simone Walvisch