Simone Walvisch: 'Regeldrukker!'

Afgelopen zondag was er een uitzending van tv-programma De Monitor waarin de werkdruk van basisschoolleraren centraal stond. Het is geen nieuw probleem, maar dat maakt het des te pijnlijker. Want iedereen vindt het ongelooflijk belangrijk dat leraren in de basisschool voldoende tijd hebben voor het lesgeven en hun leerlingen. Maar blijkbaar lukt het ons allemaal niet om echt iets aan dit probleem te doen.

De vraag is of er een eenduidig beeld te geven is van de oorzaak van de werkdruk. Wat leraren zelf ervaren, is de administratieve regeldruk. Die gaat ten koste van het werkplezier en dat is fnuikend voor de motivatie waarmee leraren hun werk doen en dus ook voor de onderwijskwaliteit. Sander Dekker zegt in De Monitor dat de regeldruk die leraren ervaren, niet alleen aan de overheid kan liggen en dat leraren dus geen administratieve regels moeten uitvoeren waar ze de zin niet van inzien. Wat een grappige uitspraak! Geldt dat ook voor schoolbesturen?

Dat de regeldruk niet alleen van OCW zou afkomen, daar heb ik wel een kanttekening bij. Het kabinet gaat op een bijzondere manier om met het definiëren van regeldruk. Eén van haar redeneringen is: bij decentralisaties gaan de middelen naar lagere overheden, of in ons geval door de Wet Passend Onderwijs naar samenwerkingsverbanden. Die stellen dan (vanzelfsprekend) regels voor het toekennen van de middelen. En het kabinet streept daarmee de regeldruk van zijn eigen lijstje af: wij kunnen er niets aan doen…!

Lijst

Zie hier: In deze lijst somt de regering de effecten op van de genomen maatregelen om de regeldruk te verminderen, bij alle departementen. De regering boekt zelfs een verondersteld effect van €15,5 miljoen in bij de indicatiestelling Passend onderwijs. Dus als het van hun bordje af is, bestaat het niet meer... Dit is een quasi boekhoudkundige operatie en heeft niets met de werkelijkheid van de scholen en de leraren te maken.

Wij zien de laatste jaren een forse toename van de administratieve regeldruk, vooral op bestuursniveau. De overheid lijkt bezig met zijn eigen informatiebehoefte, en die wordt alleen maar méér. En wat echt een probleem is: deze informatiebehoefte wordt nooit herijkt. Nooit wordt bekeken waartoe het dient en of het nog wel zinvol is.

Op ons verzoek is in de Regeldrukagenda Onderwijs 2014-2017 van december 2014 opgenomen dat de enorme lijst aan informatie die de overheid van de scholen vraagt, kritisch bekeken zou worden. Want dit zou echt het verschil maken in de praktijk: nu zitten schoolleiders, schoolbestuurders en administratiekantoren soms in verschillende systemen – voor bijvoorbeeld DUO en de gemeente - dezelfde informatie in te kloppen. Zo is er sprake van een dubbele bevragingslast. Dat kost hen veel tijd (en dus geld). En de hoeveelheid informatie die volgens de Regeling structurele gegevenslevering WPO/WEC en het controleprotocol aangeleverd moet worden, is alleen maar vermeerderd. Als we het geld van de eigen administratieve handelingen plus de opgelopen kosten voor de accountants bij elkaar gaan optellen, dan zien we een grote post waarop ‘bezuinigd’ kan worden.

En hiermee kan ik een aardige suggestie doen om de regeldruk tegen te gaan die leraren ervaren: dat geld zou gebruikt kunnen worden om leraren te ondersteunen bij hun administratie. Want eigenlijk is het van de gekke dat in een sector waar hoogwaardige professionals belangrijk werk doen, er te weinig geld is om hen administratief te ondersteunen. In welke professionele arbeidsorganisatie kom je zo weinig ondersteunende functies tegen?

Aanpakken

Het is absoluut ook aan ons om te doen wat binnen onze macht ligt om de werkdruk op z’n minst bespreekbaar te maken binnen de teams. In de CAO PO hebben we hier bijvoorbeeld met de bonden afspraken over gemaakt. Ook helpen we schoolbesturen bij het slim inzetten van ICT in de klas, omdat dat leraren werk uit handen kan nemen, zodat ze meer tijd overhouden voor de leerling.

Dit kan helpen, maar zal het probleem zeker niet oplossen. Daarom nodigen we het kabinet uit om samen met ons het gesprek te voeren met schoolbestuurders, schoolleiders en leraren, zodat ieder vanuit zijn eigen rol kan bijdragen.

Simone Walvisch