Simone Walvisch: Roerige tijden en stille bezuinigingen

Vlak voor de zomervakantie kwam het Algemeen Dagblad met het bericht dat de groepen in het basisonderwijs steeds groter worden. Oorzaak: er worden leraren ontslagen vanwege de stille bezuinigingen. Dit bericht is door andere media overgenomen en vanaf dat moment is het onderwerp groepsgrootte, werkloosheid onder leraren, stille bezuinigingen deze zomer nauwelijks weggeweest van kranten, radio en tv.

De verschillende media kozen diverse aanleidingen: signalen uit het veld, een CBS-rapport over de stijgende werkloosheid (voor een groot deel te wijten aan het onderwijs), cijfers van het UWV over de aanvraag van werkloosheidsuitkeringen (opmerkelijk veel uit het onderwijs)  --- → maar alle pijlen wezen dezelfde kant uit. De rek is er uit in het basisonderwijs; de stille bezuinigingen kunnen niet meer worden opgevangen; het is onvermijdelijk leraren te ontslaan.

Steun

Als gevolg daarvan worden ook de klassen groter. Dat verhoogt de werkdruk voor leraren, maar is ook  niet goed voor de leerlingen.  Over de vraag of grotere/kleinere klassen effect hebben op de leerresultaten wordt al jaren door wetenschappers gesteggeld. Kleinere klassen zouden niet aantoonbaar tot betere resultaten leiden.

Voor het eerst is een onderzoek gepubliceerd waarin dat effect wel is aangetoond: Kinderen die in de laatste jaren van de basisschool in een grotere klas hebben gezeten, presteren slechter dan hun leeftijdsgenoten die in kleinere klassen zaten. Van een kleinere klas heeft een kind zelfs op latere leeftijd nog profijt. Dit onderwerp kan dus niet meer worden afgedaan als: ‘het is een kwestie van beleving van leraren en ouders’.

Alle media-aandacht is begrijpelijk. Voor íedereen, of je een kind hebt op de basisschool of niet, is onderwijs een groot goed. Er is gelukkig een brede maatschappelijke steun voor de gedachte dat het kabinet bij de komende Prinsjesdag in elk geval geen bezuinigingen op onderwijs mag aankondigen.

Verklaringen

Als PO-Raad zijn we blij met deze publiciteit. Wij worden in de gelegenheid gesteld verklaringen aan te dragen voor de noodzaak leraren te ontslaan. Schoolbesturen kunnen zo inzichtelijk maken dat zij niet de enige zijn die de groepen moet vergroten, maar dat het een breed, landelijk verschijnsel is en voortkomt uit het feit dat de stijgende kosten voor de scholen onvoldoende worden gecompenseerd door het ministerie van Onderwijs (OCW).

Die verklaringen hebben we ook opgeschreven in een voorbeeldbrief voor ouders. Ongetwijfeld maken ook zij zich zorgen. Schoolbesturen kunnen de brief via de scholen naar ‘ hun’ ouders sturen zodat ook zij goed op de hoogte zijn van wat er speelt.

Werkloosheidskosten

Nog één punt baart ons grote zorgen en dat hebben we neergelegd bij staatssecretaris Sander Dekker. Door de toename van het aantal ontslagen zijn de laatste jaren de werkloosheidskosten sterk opgelopen. Van 80 miljoen in 2009 tot 125 miljoen in 2012. De sector PO betaalt de werkloosheidskosten zelf, via het Participatiefonds. De premie van het PF zal in 2013 zo stijgen dat dit de sector 500 extra banen zal kosten.

Daarmee komen we in een negatieve spiraal terecht: De stille bezuinigingen leiden tot ontslagen, die leiden tot hogere werkloosheidskosten die leiden tot een hogere PF-premie, wat weer leidt tot meer ontslagen, enz. Het is treurig dat we met elkaar leraren betalen om thuis te zitten, terwijl we hen zo nodig hebben in de school. En het gaat vooral om de jongere leraren die als eerste ontslagen worden. Jonge leraren, die we over een paar jaar weer hard nodig zullen hebben.

In een brief hebben we een appèl op Sander Dekker gedaan om voor het PO middelen vrij te maken om de jonge leraren vast te houden. Als het aan ons ligt, komt in ieder geval het geld dat OCW in 2015 aan leraren wil uitgeven, nu alvast beschikbaar. Daarmee kunnen we de negatieve spiraal doorbreken die wordt veroorzaakt door de toenemende werkloosheidskosten.

Compliment

Tot slot: wat betreft de kwaliteit van het basisonderwijs staat Nederland in de top 10 van de wereld. Dat is een compliment waard, gezien de sobere bekostiging. Laten we het zo zeggen: Het Nederlandse basisonderwijs wordt bekostigd voor een zesje (6 min?), terwijl onze ambitie een acht is. We weten dat de economische omstandigheden ongunstig zijn, maar bezuinigen op het primair onderwijs trekt een ongunstige wissel op de toekomst.

We blijven ons natuurlijk inzetten om de kwaliteit van het onderwijs niet te laten lijden onder alle problemen. Ik ben verschrikkelijk benieuwd wat Prinsjesdag straks voor ons in petto heeft.

Links for this blog post