Simone Walvisch: Vraagmacht organiseren

“Het basisonderwijs is het fundament van het gehele onderwijsgebouw.” “Wil je kinderen kansen geven, moet je aan de basis beginnen.” Vaak gehoorde uitspraken van politici. Met de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2017 in zicht, komt het nu op daden aan. We hebben de verkiezingsprogramma’s van alle politieke partijen naast elkaar gelegd en zeker op het gebied van onderwijsinnovatie en ICT komt het primair onderwijs er bekaaid van af. Teleurstellend, vooral omdat er brede overeenstemming lijkt te bestaan over nut en noodzaak.

Het zou dus voor de hand liggen dat er een grote doorbraak komt in de implementatie van digitale leermiddelen in de klas

Ook in ons veld is er breed belangstelling voor de mogelijkheden die digitale leermiddelen kunnen bieden. Scholen en schoolbesturen willen hun leerlingen graag op hun eigen niveau laten leren met slimme inzet van ICT. En als dat ook nog met minder werkdruk voor de leraar kan, wordt het helemáál interessant. Het zou dus voor de hand liggen dat er een grote doorbraak komt in de implementatie van digitale leermiddelen in de klas.

Er zijn twee redenen waarom ik de gewenste doorbraak op korte termijn toch niet zie komen. De introductie van nieuwe leermiddelen en snel internet is geen kwestie van eenvoudig overstappen tegen dezelfde prijs. Het aanschaffen van de benodigde hardware, licenties voor software en de aanleg van een goede internetverbinding vraagt om grote investeringen van de schoolbesturen. Een tablet gaat bovendien zo’n drie jaar mee, terwijl de afschrijvingstermijn van schoolboeken tien jaar bedraagt. En een school die nu goed internet heeft, is er niet zeker van of dit in de toekomst zo zal blijven. Toenemend gebruik van online leermiddelen stelt namelijk steeds hogere eisen aan de bandbreedte.  Alleen van glasvezel weten we zeker dat deze verbinding toekomstbestendig is. Op dit moment heeft meer dan de helft van de leerlingen geen snel en toekomstbestendig internet op school. Uit de huidige bekostiging voor de materiële instandhouding is onderwijs-met-ICT niet te betalen.

Een tablet gaat zo’n drie jaar mee, terwijl de afschrijvingstermijn van schoolboeken tien jaar bedraagt.

Daarom was ik teleurgesteld toen ik zag dat het thema ICT nauwelijks aandacht kreeg in de meeste politieke partijprogramma’s. Heeft de politiek enig idee wat er voor nodig is? En hoe dat zich verhoudt tot de huidige bekostiging? Ik vind dat de overheid verantwoordelijk is voor een degelijke ICT-infrastructuur op scholen en daarvoor een toereikende bekostiging moet bieden.  

Ten tweede is een doorbraak op korte termijn moeilijk, omdat de aanbieders op de markt er nog niet klaar voor zijn. Hier moeten we als sector zelf slim zijn, onze krachten bundelen en vraagmacht vormen. Dat is de conclusie van het Doorbraakproject waarin naast de PO-Raad en VO-raad ook de ministeries van OCW en EZ deelnemen. Vervolgens heeft de PO-Raad een aantal besturen benaderd met de vraag of ze een inkoopcoöperatie willen oprichten. Het hoger onderwijs en het mbo laten zien dat vraagbundeling in de inkoop van internet, wifi en beveiligingsdiensten gunstig uitpakt voor het aanbod en de prijs-kwaliteitverhouding in de markt. Met die ervaring kunnen wij ons voordeel doen.

Op de ALV van 24 november doen we onze leden vanuit dat Doorbraakproject ICT daarom een voorstel. Eerder leverde een klein rondje onder andere in ons netwerk Onderwijsinnovatie en ICT al twintig besturen op die de eerste stappen verkennen naar een inkoopcoöperatie. We hebben massa nodig. Hoe groter en representatiever de groep die deze ontwikkelingen actief volgt, des te groter het effect zal zijn. Daarnaast gaat het Doorbraakproject besturen ondersteunen door sectorale inkoopvoorwaarden voor de aankoop van ICT te formuleren (vergelijk het convenant privacy). Vooral kleinere besturen gebruiken op dit moment vaak de leveringsvoorwaarden van de leverancier. Zaken als privacy en de vrijheid om van leverancier te veranderen als die niet adequaat levert, zijn daardoor niet altijd goed geregeld. En ook richt het Doorbraakproject ICT een aanbestedingsadviesraad in, bestaande uit experts op dit gebied. Doel: schoolbesturen van onafhankelijk advies te voorzien in hun aanbestedingen voor ICT-gerelateerde producten.

Kortom, door vraagmacht te organiseren willen we én de aanbieders in de markt meer in beweging krijgen, én helpen we scholen zo effectief mogelijk met hun beperkte budgetten om te gaan, zodat iedere euro daadwerkelijk ten goede komt aan het onderwijs. We willen niet wachten op de politiek, maar de politiek moet zich wel realiseren dat Nederland wat betreft het primair onderwijs voor een dubbeltje op de eerste rang zit. Het is nu nog niet te laat om in actie te komen voor de verkiezingen in maart. Op de langere termijn is goedkoop duurkoop.