Extra banen voor mensen met arbeidsbeperking

Een beter perspectief op een reguliere baan voor mensen met een arbeidsbeperking en zoveel mogelijk mensen die meedoen in de samenleving. Dat is het doel van de Participatiewet die in januari 2015 in werking trad. De banenafspraak vloeit voort uit deze wet.

De PO-Raad verbindt zich graag aan het doel van de banenafspraak: de sector primair onderwijs heeft een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid én het gaat deels over de leerlingen uit de sector (bijvoorbeeld van het voortgezet speciaal onderwijs) die hiermee een plek op de arbeidsmarkt kunnen krijgen.

Alle werkgevers in Nederland hebben de opdracht om banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking, dus ook de werkgevers in het onderwijs. Hieronder is informatie over de banenafspraak en gerelateerde onderwerpen terug te vinden.

In deze animatie zie je hoe het ook al weer zit met de Banenafspraak:

 

Direct aan de slag? Lees hier over de ondersteuning die project Baanbrekers jou kan bieden.

Er is sprake van een vereenvoudiging van de Wet banenafspraak. Wat is de stand van zaken?

Werkgevers - met name in de sector overheid - liepen bij het uitvoeren van de banenafspraak tegen een aantal knelpunten aan. Toenmalig staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) kondigde daarom eind 2018 aan de Wet banenafspraak te willen vereenvoudigen (Breed Offensief). Uitgangspunten hierbij zijn dat werkgevers meer mogelijkheden krijgen om banen te realiseren voor de doelgroep en dat het systeem simpeler wordt.

Het wetsvoorstel is gereed voor plenaire behandeling in de Tweede Kamer. Op verzoek van de Kamer is dit echter uitgesteld totdat een nieuw kabinet hierover kan debatteren. Daarmee is de beoogde invoeringsdatum van 1 juli 2021 niet meer haalbaar. De wetgeving zal nu op zijn vroegst in 2023 in werking treden.

Tot de invoering van het Breed Offensief geldt de huidige wet- en regelgeving, hetgeen inhoudt dat de sectoren overheid en onderwijs gehouden zijn om ook in 2021 2,35% van het aantal verloonde uren te laten bestaan uit mensen die zijn ingeschreven in het Landelijk Doelgroepregister van UWV. Van Ark heeft eerder echter opgeroepen om alvast te handelen naar de voorgestelde wijzigingen en niet te wachten tot de vereenvoudigde Wet banenafspraak is ingevoerd.

Lees hier de Kamerbrief over het Breed Offensief en alle onderliggende stukken over de wijziging van de Participatiewet. Hier vind je informatie over het uitstel van de invoering van het Breed Offensief.

Wat verandert er met het Breed Offensief?

In de vereenvoudigde Wet banenafspraak zijn de belangrijkste wijzigingen:

Onderscheid markt en overheid vervalt

In het Breed Offensief is aangekondigd dat het onderscheid tussen markt en overheid wat betreft het aantal te realiseren banen komt te vervallen. Dit betekent dat overheids- en onderwijswerkgevers meer mogelijkheden krijgen om banen voor mensen met een arbeidsbeperking te realiseren. Zo worden banen via inkoop van diensten tot nu toe meegeteld bij de sector markt (van waaruit de werknemers worden ingehuurd); met het verdwijnen van het onderscheid markt/overheid kunnen deze banen worden meegeteld bij de overheidswerkgevers. Hierover moeten de overheidswerkgevers dan wel afspraken maken (zie hiervoor de alinea Wat moet ik weten en regelen als ik iemand in dienst neem met een arbeidsbeperking?).

Overheidswerkgevers blijven wel verantwoordelijk voor hun aandeel van 25.000 in het totaal van 125.000 extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking.

Quotumregeling opgeschort

Een ander voorstel is om de quotumregeling (zie hieronder) te vereenvoudigen. Deze regeling houdt in dat als werkgevers de (tussentijdse) doelen van de banenafspraak niet halen, ze een quotum aan te behalen banen krijgen opgelegd (geldend voor een bepaald jaar). Voldoen ze niet aan dit quotum, dan moeten ze een heffing betalen.

Besloten is dat deze quotumregeling wordt opgeschort, totdat de vereenvoudigde quotumregeling operationeel is. Deze opschorting leidt ertoe dat er tot de invoering van het Breed Offensief geen quotumheffingen zullen worden opgelegd.

Wat is de banenafspraak?

De banenafspraak vloeit voort uit het sociaal akkoord en de Participatiewet. Doel is een beter perspectief op een reguliere baan voor mensen met een arbeidsbeperking en zoveel mogelijk mensen die meedoen in de samenleving. 

Bij de realisatie van de Participatiewet spelen werkgevers een belangrijke rol. In het sociaal akkoord is afgesproken dat werkgevers op vrijwillige basis gaan bijdragen aan arbeidsparticipatie van mensen met een arbeidsbeperking, door hen kans op werk te bieden. Dat is het standpunt onder het regime van de banenafspraak.

In het sociaal akkoord is afgesproken dat de sector overheid (centrale overheid, lokale overheid en semioverheidsinstellingen, zoals scholen) als geheel 25.000 extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking heeft gecreëerd in 2026 (ten opzichte van het aantal banen op 1 januari 2013).

Naar rato van de omvang van de sector gaat het primair onderwijs een aanzienlijk deel van deze arbeidsplaatsen leveren: 4.020 extra banen per 2026, wat in de periode 2013-2026 gemiddeld neerkomt op 288 extra banen per jaar.

Als blijkt dat de extra banen niet worden gerealiseerd kan de quotumwet in werking treden als stok achter de deur.

Wie behoort tot de doelgroep?

Iedereen die tot de doelgroep behoort, staat in het doelgroepregister. UWV beheert dit register en actualiseert het regelmatig. Wajongers met arbeidsvermogen, mensen met een Wsw-indicatie en met een Wiw- en ID-baan zijn in één keer opgenomen in het doelgroepregister. Voor mensen die onder de Participatiewet vallen en niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen, geldt dat UWV beoordeelt of ze kunnen worden opgenomen in het register.

Een uitzondering is de zogeheten praktijkroute. Mensen met een arbeidsbeperking die onder de doelgroep van de Participatiewet vallen, van wie op de werkplek via een gevalideerde loonwaardemethodiek is vastgesteld dat zij een loonwaarde hebben onder het WML, worden zonder beoordeling door UWV opgenomen in het doelgroepregister en gaan tot de doelgroep banenafspraak behoren. (Ex-)leerlingen van scholen voor het voortgezet speciaal onderwijs (vso) en praktijkonderwijs (PrO) die zich schriftelijk, via het ABA-formulier, hebben aangemeld bij UWV. Zij worden zonder beoordeling opgenomen in het doelgroepregister.

Wat is de quotumregeling?

De quotumheffing is in de wetgeving opgenomen als alternatief voor als de banenafspraak niet wordt gehaald. De heffing zorgt dat de extra banen voor de doelgroep toch gerealiseerd kunnen worden als dit niet op vrijwillige basis gebeurt.

De quotumregeling houdt in dat als werkgevers de tussentijdse doelen van de banenafspraak niet halen, ze een quotum aan te behalen banen krijgen opgelegd (geldend voor een bepaald jaar). Voldoen ze niet aan dit quotum, dan moeten ze een heffing betalen. Samenvattend komt het neer op de volgende punten:

Vanaf januari 2018 geldt voor de overheidssector de quotumregeling omdat de overheidswerkgevers de afgesproken aantallen over 2016 niet gehaald hebben.

De hoogte van het quotumpercentage is van een aantal factoren afhankelijk, zoals het tekort aan de gerealiseerde banen van de banenafspraak, de aantallen banen die de werkgevers in de sector markt en de sector overheid per jaar moeten realiseren en de omvang van de doelgroep.

Het quotumpercentage geldt alleen voor individuele werkgevers met 25 of meer werknemers. Het gaat om werkgevers die per jaar meer dan 40.575 verloonde uren via de loonaangifte verantwoord hebben.

Het aantal extra banen bij werkgevers met minder dan 25 medewerkers telt echter wel mee, dus ook kleine werkgevers kunnen daarin hun bijdrage leveren.

Het kabinet heeft besloten om de Wet banenafspraak te vereenvoudigen. De quotumheffing is tot 1 januari 2022 opgeschort. Als de vereenvoudigde Wet banenafspraak met de gewijzigde quotumregeling in werking treedt, is het nieuwe systeem van toepassing. Deze opschorting leidt ertoe dat er tot 1 januari 2022 geen quotumheffingen zullen worden opgelegd.

Wat moet ik weten en regelen als ik iemand in dienst neem met een arbeidsbeperking?

Met de banenafspraak dienen werkgevers meer werknemers met een arbeidsbeperking aan te nemen. De afspraak geldt ook voor het onderwijs. Er zijn verschillende manieren om werk te bieden aan mensen met een arbeidsbeperking. Naast dat het mogelijk is om een medewerker in loondienst te nemen, is het ook mogelijk om personeel in te huren en om diensten of producten in te kopen bij leveranciers. Voor de verschillende manieren gelden ook andere regels. Omdat het niet altijd duidelijk is wanneer en waar een baan meetelt, zetten we de belangrijkste informatie op een rij.

Medewerkers in loondienst

Als je medewerkers met een arbeidsbeperking in loondienst hebt, tellen deze mee als resultaat op de banenafspraak voor jouw organisatie. Om erachter te komen hoeveel medewerkers met een indicatie Banenafspraak je in loondienst hebt, ben je in ieder geval aangewezen op het Werkgeversportaal van UWV. In sommige gevallen ben je daarnaast aangewezen op de administratie van de gemeente waarin de betreffende medewerker woont. Als je op het Werkgeversportaal het loonheffingsnummer van jouw organisatie invult, krijg je te zien welke medewerkers in het doelgroepregister zijn opgenomen. Om de privacy van medewerkers te beschermen, krijg je enkel het Burgerservicenummer van de medewerkers te zien. Je zult vervolgens in de administratie van jouw organisatie moeten nagaan voor hoeveel uur de medewerkers zijn aangenomen en hoe lang zij al in dienst zijn.

Het is belangrijk om de gegevens in het Werkgeversportaal regelmatig te controleren, UWV werkt deze gegevens periodiek bij.

Bij het inwerkingtreden van de quotumregeling betaal je als werkgever met meer dan 25 medewerkers een ‘inclusiviteitsopslag’. Je betaalt die opslag over het Sociale Verzekeringsloon (SV-loon) van al jouw medewerkers. Banen van medewerkers met een indicatie banenafspraak kunnen door jouw organisatie worden meegeteld als gecreëerde banen. Als werkgever ontvang je voor deze banen een bonus in de vorm van verhoogde loonkostensubsidie (LKS). Ook medewerkers die niet het volledige jaar bij jou in dienst zijn geweest worden meegeteld, er wordt namelijk met verloonde uren gerekend.

Ingehuurde medewerkers

Wanneer je personeel met een arbeidsbeperking inhuurt, tellen deze als resultaat voor de banenafspraak van alle werkgevers in Nederland. Wanneer je personeel inhuurt, kun je hun gegevens niet altijd terug vinden in het Werkgeversportaal. Medewerkers die middels een detachering in jouw organisatie werken, zijn terug te vinden in het Werkgeversportaal. Om erachter te komen of de medewerkers die je inhuurt in het doelgroepregister zijn opgenomen, kun je navraag doen bij de uitlenende partij. Spreek met de uitlenende partij af dat je regelmatig een overzicht van de gewerkte uren door medewerkers uit de doelgroep ontvangt, bijvoorbeeld per kwartaal.

Bij het in werking treden van de quotumregeling kunnen banen die vallen onder ‘inhuur’ worden opgevoerd als gecreëerde banen. Dit geldt niet specifiek voor jouw eigen organisatie. Hierover dien je afspraken te maken met de uitlenende partij.

De uitlenende partij ontvangt voor deze medewerkers een bonus (verhoogde loonkostensubsidie) maar betaalt geen inclusiviteitsopslag. Spreek daarom met de uitlenende partij gezamenlijk af hoe je, bij ingang van de quotumregeling, om wenst te gaan met de bonus die de uitlenende partij ontvangt en de inclusiviteitsopslag die jij betaalt.

Werk uit inkoop

Je kunt ook werk creëren voor mensen met een arbeidsbeperking door hierover afspraken te maken met jouw leveranciers, bijvoorbeeld  met de organisatie die de groenonderhoud rond gebouwen uitvoert. Zo spreekt je bijvoorbeeld af dat de partij die het groen onderhoudt, het werk rond jouw gebouwen laat uitvoeren door een team waarin iemand met een arbeidsbeperking werkt. De banen die je realiseert door middel van inkoop, tellen mee voor de landelijke aantallen voor de Banenafspraak. Omdat de leverancier in het geval van inkoop van diensten en producten werkgever blijft, kan alleen hij in het Werkgeversportaal inzien welke medewerkers in het doelgroepregister zijn opgenomen. Spreek daarom met jouw leveranciers af dat je regelmatig een overzicht ontvangt van de inzet van medewerkers met een arbeidsbeperking bij door jou ingekochte diensten, producten of werken.

Bij het in werking treden van de quotumregeling kunnen banen die vallen onder ‘inkoop’ worden opgevoerd als gecreëerde banen. Dit kan echter niet specifiek voor jouw eigen organisatie. De leverancier ontvangt voor de medewerkers uit de doelgroep die de opdracht/dienst uitvoeren een bonus (LKS), en betaalt een inclusiviteitsopslag. Spreek daarom met jouw leveranciers af hoe je, bij ingang van de quotumregeling, om wenst te gaan met de bonus die de uitlenende partij ontvangt en de inclusiviteitsopslag die jij betaalt.

Aanvullende informatie

Aanvullende informatie over het in dienst nemen van een werknemer met een arbeidsbeperking, staat in het artikel 'Iemand in dienst nemen met een arbeidsbeperking'. Hierin staat onder meer informatie over inschaling en het bepalen van de loonwaarde.

Aan de slag in het primair onderwijs

In het primair onderwijs zijn al veel voorbeelden te vinden van banen in het kader van de banenafspraak. Een van de voorbeelden is SO Fryslân. In onderstaande video vertellen bestuur en medewerkers van dit schoolbestuur hoe zij werk hebben gemaakt van de banenafspraak. Met hun inzet zijn mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk gegaan. Aan het woord ook een aantal mensen die op deze manier een baan hebben gekregen. Verder vertelt projectleider Peter Vos hoe het project Baanbrekers schoolbesturen kan ondersteunen bij het realiseren van een baan voor iemand met een arbeidsbeperking.

 

Andere voorbeelden zijn:

In het rapport 'Zonder waarde geen plaatsing' is gekeken naar wat er voor nodig is om meer banen voor mensen met arbeidsbeperking te kunnen creëren in het primair onderwijs. Het rapport geeft een breed beeld van mogelijkheden en knelpunten. Uit het onderzoek blijkt dat leraren en directeuren veel taken hebben die heel goed door medewerkers uit de doelgroep Banenafspraak uitgevoerd kunnen worden. Voor dit onderzoek zijn in de bijlage veertien goede voorbeelden in kaart gebracht.

Project Baanbrekers 

Met project Baanbrekers bieden de PO-Raad en VO-raad praktische ondersteuning voor schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs bij het realiseren van nieuwe banen voor mensen met een arbeidsbeperking. Lees hier meer over het project Baanbrekers.

Wat doet de PO-Raad?

De PO-Raad biedt via het project Baanbrekers praktische ondersteuning aan schoolbesturen die aan de slag willen met het aannemen van mensen met een arbeidsbeperking. Op de site van de PO-Raad staan goede voorbeelden (zie hierboven) en achtergrondinformatie over de wetten en het aanstellen van mensen met een arbeidsbeperking. Daarnaast heeft de PO-Raad een handreiking gemaakt over het thema met relevante informatie voor de sector en een handig overzicht met verwijzingen naar meer informatie.

Meer weten?

Voor meer informatie over de banenafspraak en de Participatiewet kun je contact opnemen met de Juridische Helpdesk van de PO-Raad (voor leden van de PO-Raad).

Het werkgeverservicepunt in jouw regio kan jou ondersteunen bij vragen omtrent de doelgroep, het plaatsen van kandidaten, uitkeringen, subsidie aanvragen en dergelijke. Via deze link kun je de contactgegevens van het Werkgeversservicepunt bij jou in de buurt vinden.

Bestanden bij deze pagina

SKPOEL en gemeente bundelen krachten om functies voor arbeidsbeperkten te creëren.

Van vrijwilliger tot klassenassistent bij de Eben-Haëzerschool

Groot draagvlak en intensieve begeleiding voor Wajongers bij Trinamiek.

Jordi, assistent-conciërge op basisschool De Zandberg in Breda: 'Als je het niet probeert, lukt het ook niet'.