Lesobservatie-instrument gebaseerd op bekwaamheidsdossier en competenties.

Afbeeldingsresultaat voor Qcolleague

Doel

Qcolleague bevat observatielijsten waarmee leraren elkaar onderling kunnen observeren en feedback geven. Ook leidinggevenden kunnen lesobservaties uitvoeren, steeds met de bedoeling van elkaar te leren in het gesprek dat daar op volgt. Het doel is verdere ontwikkeling en professionalisering van de leraar. Het gebruik van observaties is niet beoordelend, maar waarnemend. De basislijst kent daartoe drie domeinen: pedagogisch handelen, didactisch handelen en handelen dat actief en zelfstandig leren bevordert. Bij elk domein zijn verschillende items onderscheiden.

Wat wordt gemeten

Bij de ontwikkeling van de observatielijsten is gebruikgemaakt van het bekwaamheidsdossier, het observatie instrument van Van de Grift en Van der Wal (afgeleid van de ICALT-observatielijst, het waarderingskader van de Inspectie van het Onderwijs , de principes en kijkwijzer van Handelingsgericht werken en het Interactieve Gedifferentieerde Directe Instructie model (IGDI).

De bekwaamheidseisen uit het bekwaamheidsdossier zijn allen gekoppeld aan items in de observatielijsten en zijn daarmee leidend. Onder de drie hoofddomeinen zijn 16 waarneembare items geoperationaliseerd. Deze kunnen op een vierpuntsschaal worden gescoord. Er kan worden gedifferentieerd naar de in de cao onderscheiden stadia van bekwaamheid van leraren: startbekwaam, basisbekwaam en vakbekwaam.

De verschillen tussen de niveaus zitten vooral in:

  • Van operationeel naar meer tactisch handelen
  • Van zelf doen naar het begeleiden van collega’s
  • Van eigen groep naar groepsoverstijgend
  • Van algemene naar specialistische kennis
  • Van kopiëren naar creëren.

Naast een beknopte en uitgebreide basislijst bevat Qcolleague diverse observatielijsten die meer onderwerp-specifiek zijn. Zo is er een observatielijst voor onderbouwgroepen, voor het gebruik van het directe instructiemodel, voor groeps- en klassenmanagement en voor montessori onderwijs. Het doel van de observatie bepaalt hierbij de keuze. Ook is het mogelijk om organisatie-eigen observatierubrieken toe te voegen.

Proces

Een school kan op verschillende manieren aan de slag met Qcolleague.

In een intakegesprek wordt met de school nagegaan wat de specifieke vragen zijn van de school als bij de verdere ontwikkeling van de leraren. Hierop kunnen de observatielijsten nader worden ingericht: er worden vragen geselecteerd en scholen kunnen de lijsten aanvullen met eigen vragen. De ontwikkelaars van Qcolleague benadrukken daarbij altijd het belang van het gesprek dat naar aanleiding van de observaties moet plaatsvinden om het feedback proces effectief gestalte te geven. De ontwikkelaars kunnen de school hierbij ondersteunen en beschikken over hulpmiddelen om dit gesprek goed te kunnen voeren.

Er is geen verplichte scholing vereist voor de observatoren voordat zij de instrumenten kunnen inzetten. Er is een handleiding beschikbaar die in principe voldoende moet zijn. Desgewenst kan er een specifieke training voor observatoren worden gegeven.

Als een school besluit om in zee te gaan met Qcolleague, wordt het instrumentarium digitaal gereed gezet en kunnen de betrokken leraren en leidinggevenden ermee aan het werk.

Relatie met andere instrumenten

Qcolleague is een onderdeel van Qfeedback, een verzamelnaam voor oplossingen waarmee een onderwijsorganisatie in het po en vo de kwaliteit en tevredenheid kan meten. Qfeedback bevat de volgende elementen:

  • Qschool: kwaliteitsvragenlijsten voor leerlingen, medewerkers en ouders, inclusief de vragen van Vensters en Sociale Veiligheid
  • Qschool+; de uitbreiding voor kinderen met een zml-indicatie. Deze wordt ook toegepast voor leerlingen in het reguliere onderwijs vanaf groep 3, of voor allochtone leerlingen en ouders;
  • Qdialogue; de oplossing waarin d.m.v. een open vraag veel input wordt opgehaald én van ranking wordt voorzien;
  • Q360; de 360 graden meting voor leraren, directeuren en bestuurders;
  • Qclassroom; lesbeoordeling door leerlingen in het vo;
  • Qcolleague; lesobservatie door en voor leraren.

Koppeling met bekende leerling-informatiesystemen zoals ParnasSys, SOMtoday, Cum Laude en Magister zijn in de loop van 2018 voorzien.

Externe validering

Qcolleague is geijkt aan het toetsingskader dat de PO-Raad heeft laten ontwikkelen. Het is een jong instrument dat nog in ontwikkeling is.

Qcolleague is ontwikkeld op basis van gevalideerde bronnen: de bekwaamheidseisen, het waarderingskader van de inspectie, de ICALT-lijsten. In de handleiding bij de instrumenten wordt verwezen naar de theoretische achtergrond. Er wordt gedifferentieerd naar niveaus van beheersing. De normering op een vierpuntsschaal is bedoeld om een verdere ontwikkelingsrichting aan te kunnen geven. De normering is niet bedoeld voor beoordeling, maar draagt bij aan de lerende cultuur binnen een school. De afnamecondities zijn flexibel en moeten worden gezien in het licht van de vraag van de school. De handleiding bij het instrumentarium geeft hiervoor tips om te bevorderen dat de observaties het meest opleveren voor het nagesprek. In de handleiding wordt ingegaan op de samenhang met andere instrumenten (binnen Q-feedback) die de inbedding in het HR-beleid kunnen bewerkstelligen. Ook beschrijft deze hoe de uitkomsten van Qcolleague kunnen worden ingezet om op persoonlijk en op schoolniveau inzicht te geven in de kwaliteitsontwikkeling. In de handleiding wordt tevens ingegaan op de algemene randvoorwaarden.

Een uitgebreide verantwoording is bij de ontwikkelaar op te vragen.

Tijdsbeslag en kosten

Het tijdsbeslag is afhankelijk van de keuzes van de school. Door de compacte opzet kan de observatie in één lesuur worden afgerond.

Qcolleague heeft een eenmalige aanschafprijs van € 125,- per vestiging. Daarnaast bedragen de licentiekosten € 12.50 per leraar per jaar

Meer informatie

https://www.vbent.org/

https://www.qfeedback.nl

 

 

Wijzer in Zien en Kijken: Inventarisatie lesobservatie-instrumenten