Huisvesting

Foto van nieuw schoolgebouw

Goed onderwijs vraagt om goede schoolgebouwen. Helaas schiet de kwaliteit van de onderwijshuisvesting in Nederland nogal eens tekort. De gemiddelde leeftijd van een schoolgebouw is 40 jaar, het binnenklimaat van 80 procent van de scholen is matig tot slecht en gebouwen zijn niet meer toegerust op moderne toepassingen. Leraren in het basisonderwijs geven hun schoolgebouw gemiddeld dan ook slechts een 5,7.

Goed onderwijs vraagt om goede schoolgebouwen. Helaas schiet de kwaliteit van de onderwijshuisvesting in Nederland nogal eens tekort. De gemiddelde leeftijd van een schoolgebouw is 40 jaar, het binnenklimaat van 80 procent van de scholen is matig tot slecht en gebouwen zijn niet meer toegerust op moderne toepassingen. Leraren in het basisonderwijs geven hun schoolgebouw gemiddeld dan ook slechts een 5,7.

Inefficiënte besteding

Een belangrijke oorzaak ligt in de financieringswijze: zowel schoolbesturen als gemeenten krijgen vanuit het Rijk middelen om huisvesting te financieren. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor nieuwbouw en uitbreiding en schoolbesturen voor de exploitatie en het onderhoud (óók aan de buitenkant van het gebouw!). Uiteenlopende belangen leiden vaak tot inefficiënte bestedingen. 

Verouderde normen

Een ander probleem, is dat de officiële normen waaraan schoolgebouwen moeten voldoen dateren uit de jaren tachtig en zijn gebaseerd op financiële afwegingen in plaats van kwaliteitseisen. De normen gaan onder andere uit van enkele beglazing en het gebruik van een stencilmachine. De PO-Raad heeft daarom met haar leden zelf een kwaliteitsstandaard ontwikkeld, passend bij de normen van deze tijd. Schoolbesturen en gemeentebesturen kunnen hiermee op lokaal niveau afspraken maken over het in lokale situatie gewenste kwaliteitsniveau.

Ambities

Omdat het huisvestingsstelsel dreigt vast te lopen als gevolg van de zich wijzigende bestuurlijke verhoudingen, wil de PO-Raad het stelsel als geheel tegen het licht te houden.

Tot die tijd, streeft zij naar een aantal beperkte aanpassingen aan het bestaande stelsel, zoals het mogelijk maken van het recht op volledige doordecentralisatie van de huisvestingsverantwoordelijkheid en het in de wet opnemen van renovatie als huisvestingsvoorziening.

Ook wil de PO-Raad afspraken maken over de toepassing van het investeringsverbod, het begrip renovatie en een meer gelijkwaardige positie van schoolbesturen en gemeentebesturen.

Meer weten?

Voor meer informatie over het thema huisvesting kunt u terecht bij de Helpdesk of bij onze beleidsadviseur Gertjan van Midden.

Laatste nieuws

  • Schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs kunnen ook de komende maanden nog gebruik maken van de subsidieregeling voor verduurzaming van hun schoolgebouwen. De overheid heeft de subsidieregeling verlengd tot en met 29 december 2017.

  • De PO-Raad heeft de tool voor het berekenen van de uitkering die gemeenten ontvangen voor onderwijshuisvesting geactualiseerd. Deze gegevens geven geen absolute zekerheid maar zijn vooral bedoeld om, wanneer nodig, het gesprek aan te gaan met de gemeente. In het op overeenstemming gerichte overleg (OOGO) kunnen de besturen nadere informatie krijgen omtrent de besteding van deze middelen.

Standpunten

  • Goede besturen moeten recht krijgen op doordecentralisatie

    De meest effectieve manier om voor een goede leeromgeving te zorgen, is door de gebruiker van het gebouw de regie te geven. Schoolbesturen die aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen zouden wat de PO-Raad betreft daarom een ‘versterkt recht’ op doordecentralisatie moeten krijgen.

  • Kwaliteit van schoolgebouwen moet omhoog

    Het binnenklimaat van 80 procent van de scholen is matig tot slecht en gebouwen zijn niet meer toegerust op moderne toepassingen. Leraren in het basisonderwijs geven hun schoolgebouw gemiddeld dan ook slechts een 5,7. Kortom, de kwaliteit moet omhoog. 

Toolbox huisvesting


Hier vindt u rekenprogramma's die u kunnen helpen bij het financieel inrichten van uw huisvesting.

Achtergrond afbeelding toolbox bestaande uit radarwielen

Netwerk Financiën en huisvesting

Kennisgroep Onderwijshuisvesting

Publicaties over huisvesting

  • Handreiking volledige doordecentralisatie
  • Kwaliteitskader voor schoolgebouwen
  • Handreiking asbest

Green Deal Scholen


Green Deal helpt scholen bij het verduurzamen van het schoolgebouw.

Veelgestelde vragen

  • Mag ik zonder toestemming van de gemeente een leegstaand deel van de school gratis in gebruik geven aan derden?

    Het bouwen, beheren en exploiteren van scholen is een ingewikkeld proces. Volgens de wet zijn schoolbesturen bouwheer en eigenaar van het schoolgebouw. Dit eigendom wordt ook wel eens als het juridisch eigendom genoemd. Schoolbesturen zijn echter niet volledig verantwoordelijk voor de gebouwen. In de praktijk is het mogelijk ook te kiezen voor een andere eigendomsrelatie, als die beter past bij de lokale situatie en de doelstellingen die met het gebouw en de samenwerking worden nagestreefd.

    Beperkingen van eigendomsrechten

    De wet op het primair onderwijs kent een aantal beperkingen van de rechten die eigenaars van gebouwen in de "reguliere" markt wél hebben. Zo mogen scholen niet:

    • worden verkocht
    • een hypotheek vestigen
    • zonder toestemming van de gemeente verhuren of in gebruik geven van (een deel van de) huisvesting.

    Meer weten?

    Voor meer informatie over beheer en exploitatie kunt u terecht bij de Helpdesk of bij onze beleidsadviseur Gertjan van Midden.

     

  • Wat is volledige doordecentralisatie?

    Sinds 2015 zijn de schoolbesturen in het primair onderwijs verantwoordelijk voor zowel het binnenonderhoud als het buitenonderhoud van de schoolgebouwen. De gemeente is nog steeds de verantwoordelijke als het gaat om de bekostiging van zaken als nieuwbouw en uitbreiding.

    Volgens de wet op het primair onderwijs is het mogelijk dat de gemeente en het schoolbestuur afspraken maken om schoolbesturen zelf verantwoordelijk te maken voor nieuwbouw, uitbreiding, constructiefouten en herstel in bijzondere omstandigheden. Dit noemen we ‘volledige doordecentralisatie’. Hierbij verschuift de discussie tussen gemeenten en schoolbesturen in veel gevallen van het benodigde aantal vierkante meters naar een gezamenlijke inhoudelijke visie op huisvesting en het onderwijs zelf. 

    Meer weten?

    Wilt u meer weten over dit onderwerp, neem dan contact op met onze Helpdesk, of met onze beleidsadviseur Gertjan van Midden.

  • Wie is verantwoordelijk voor het schoolgebouw: bestuur of gemeente?

    De financiering van de huisvesting loopt deels rechtstreeks via de schoolbesturen als onderdeel van de lumpsum en deels via de gemeenten (het Gemeentefonds). Beide partijen hebben een eigen verantwoordelijkheid als het gaat om de bekostiging, het beheer en de exploitatie van huisvesting.  

    Gemeente

    Via een stelsel van criteria ontvangen de gemeenten een algemene uitkering, het zogenoemde Gemeentefonds. Dit is een algemene uitkering, waarmee gemeenten eigen beleidsprioriteiten kan stellen. De gemeente heeft op grond van de wet de zorgplicht voor de huisvesting van scholen. In essentie betekent dat, dat er voldoende middelen beschikbaar moeten worden gemaakt waarmee nieuwe schoolgebouwen kunnen worden gerealiseerd en oude schoolgebouwen kunnen worden vervangen. De verantwoordelijkheden van gemeenten voor wat betreft onderwijshuisvesting kunnen worden samengevat in:

    • vervanging
    • nieuwbouw
    • uitbreiding en tijdelijke huisvesting
    • eerste inrichting
    • constructiefouten
    • vergoeding van schade als gevolg van bijzondere omstandigheden
    • OZB

    Schoolbestuur

    Als onderdeel van de lumpsum ontvangt het bestuur onder ander een genormeerde vergoeding voor onderhoud, energieverbruik en schoonmaak. De schoolbesturen dienen het onderhoud te bekostigen voor het terrein en gebouw als het gaat om:

    • het onderhoud van de binnenkant
    • het buitenonderhoud en aanpassingen 
    • het herstelonderhoud
    • vervanging van leer- en hulpmiddelen

    ​Geen van beide partijen is in financiële of juridische zin verantwoordelijk voor de renovatie van schoolgebouwen.   Wat doet de PO-Raad?

    Meer weten?

    Wilt u meer weten over dit onderwerp, neem dan contact op met onze Helpdesk, of met onze beleidsadviseur Gertjan van Midden.