Sociale veiligheid

Een veilige omgeving is van groot belang voor kinderen om zich goed te kunnen ontwikkelen en te kunnen leren. De Arbowet, de Kwaliteitswet en de Wet sociale veiligheid op school bieden kaders voor de veiligheid in algemene zin en iedere school is verplicht een veiligheidsplan te hebben, maar dit is niet voldoende. Scholen krijgen steeds meer te maken met complexe maatschappelijke problemen zoals (online) pesten, agressie, discriminatie, seksueel grensoverschrijdend gedrag, kindermishandeling en huiselijk geweld, radicalisering en antisemitisme.

Wettelijk verplicht

Schoolbesturen zijn met de Wet sociale veiligheid op school sinds 1 augustus 2015 verplicht tot:

  1. het voeren van sociaal veiligheidsbeleid;
  2. het beleggen van de volgende taken bij een persoon: coördineren van het beleid ten aanzien van pesten en fungeren als aanspreekpunt in het kader van pesten;
  3. de monitoring van de sociale veiligheid van leerlingen, zodanig dat het een actueel en representatief beeld geeft. Hieronder valt ook het welbevinden van leerlingen.

De PO-Raad wil dat scholen de sociale veiligheid kunnen bieden die past bij de visie en die tegemoet komt aan vragen die spelen in de lokale situatie. De meeste scholen zijn al voortvarend aan de slag met beleid tegen pesten en hebben al zicht op de beleving van sociale veiligheid en op incidenten. Dat gaat veel verder dan het gebruiken van een antipestmethode. De PO-Raad en VO-raad hebben zich dan ook steeds verzet tegen eerdere plannen van staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) om specifieke antipestprogramma’s voor te schrijven.

Integraal werken

Tegelijkertijd zijn er ook scholen en leraren die het ondanks hun inzet niet altijd lukt om incidenten op school te voorkomen. Dat is begrijpelijk. Er zijn grenzen aan de verantwoordelijkheden en mogelijkheden van scholen. Samenwerking met bijvoorbeeld ouders, leerlingen, sportverenigingen, jeugdzorg en gemeenten is hard nodig. De PO-Raad vindt het belangrijk dat alle partijen afspraken maken over ieders verantwoordelijkheid om een (sociaal) veilige omgeving te realiseren. Op die manier kunnen zij als partners elkaars krachten versterken. 

Wat doet de PO-Raad?

De PO-Raad en VO-raad ondersteunen schoolbesturen bij het verbeteren van sociale veiligheid op hun scholen. In oktober 2014 presenteerden de sectororganisaties daarom het Actieplan sociale veiligheid op school dat onderwijsgevenden waar nodig ondersteuning biedt bij hun dagelijkse inspanningen om de sociale veiligheid te bevorderen.

Zo zijn er ambassadeurs Sociale Veiligheid: deskundige sparringpartners die schoolbesturen uit het primair onderwijs en voortgezet onderwijs op aanvraag ondersteunen, zowel preventief als curatief. Deze ondersteuning bestaat uit het vormgeven, aanscherpen en verlevendigen van het sociale veiligheidsbeleid op de scholen.

Sociale veiligheid monitoren via Vensters

 

Meer weten?

Voor meer informatie over sociale veiligheid op school kunt u terecht bij de Helpdesk of bij beleidsadviseurs Anneke Risselada en Corine van Helvoirt.

Alle inhoud binnen dit onderwerp

Laatste nieuws

  • Als leraren of jeugdhulpverleners het wereldbeeld en de waarden van jongeren willen vormen, moeten ze beginnen bij zichzelf. Die conclusie trekt speciaal rapporteur Naïma Azough (ex-Tweede ­Kamerlid voor GroenLinks) in een rapport over de preventie van extremisme en polarisatie. Om professionals te ondersteunen richt het kabinet een nieuw kennisplatform en een hulplijn in. 

  • Voor kinderen met gescheiden ouders kan het voorjaar een periode zijn met veel pijnlijke momenten. Zo komen ieder jaar kinderen thuis met een vaderdagknutsel, terwijl ze geen contact meer hebben met hun vader. Achtstegroepers zien soms als een berg op tegen de eindmusical. Wat kun je doen om schade te voorkomen of beperken? Vijf tips voor scholen.

  • Iedere school krijgt een vaste contactpersoon bij de politie en de politie wil vaker op school komen. Niet alleen als er incidenten zijn, maar vooral ook als er geen problemen zijn. De drempel naar contact met de politie moet zo laag mogelijk worden, beginnend op de basisschool. Dat schrijft de politie in haar visie en ambitiedocument 'Politie en schoolveiligheid'. Scholen kunnen daarnaast gebruik maken van een gespreksleidraad van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV).

Agenda

Net aangekondigd

Komende bijeenkomsten

Meer agenda-items

Aan de slag met sociale veiligheid

Stichting School & Veiligheid werkt samen met PO-Raad en VO-raad aan sociale veiligheid op school. S&V biedt ondersteuning, lesmateriaal etc. 

Sociale veiligheid monitoren via Vensters

Benieuwd wat Vensters voor u kan betekenen? In dit filmpje vertellen schoolleiders over hun ervaringen met de Vensters vragenlijst. 

Veelgestelde vragen

  • Is het noodzakelijk om van alle studenten die bij ons stage lopen of als LIO-er ingezet worden een Verklaring omtrent het gedrag (VOG) aan te vragen bij de start van hun stage?

    Voor een LIO-er is een VOG verplicht en deze mag bij aangaan van de LIO-overeenkomst niet ouder zijn dan zes maanden. Voor stagiaires is een VOG niet verplicht, maar wel aan te raden indien zij alleen met de kinderen gaan werken. Zie voor meer informatie ook de site Stichting School en Veiligheid.

  • Een kind vertoont grensoverschrijdend gedrag en ondanks het verzoek van de leerkracht gaat hij niet uit de klas. Mag een leerkracht een leerling dan vastpakken en naar buiten begeleiden?

    Er moet onderscheid gemaakt worden tussen functioneel fysiek contact en regulerend fysiek optreden. Functioneel fysiek contact is altijd toegestaan. Wanneer een leraar een kind goed op de stoel zet om de juiste schrijfhouding te krijgen, is er sprake van een vorm van functioneel fysiek contact.

    Regulerend fysiek optreden (bijv. het vastpakken en naar buiten begeleiden) geeft altijd reden tot voorzichtigheid. Er mag echter door dat voorzichtige optreden geen onveilige situatie ontstaan. Het blijft een grijs gebied, maar als regulerend fysiek optreden gericht is op de veiligheid van de leerling, van medeleerlingen of van anderen, dan wordt er geen grens overschreden. Mits het ingrijpen proportioneel is, dus passend bij de situatie.

  • Welke officieel goedgekeurde antipestprogramma’s zijn er voorhanden?

    Zoals al eerder is aangegeven is er niet één programma dat aan alle eisen voldoet. De volgende programma’s zijn (na toetsing aan de criteria) door de commissie aangemerkt als veelbelovend/voorlopig goedgekeurd.

    • KiVa (po)
    • PRIMA (po)
    • Kanjertraining (po/vo)
    • Vreedzame school (po/vo/so)
    • Programma Alternatieve Denkstrategieën (PAD) (po/vo/so)
    • Taakspel (po/vo/so)
    • Alles Kidzzz (po)
    • Plezier op school (po/vo)
    • Sta sterk (training) (po/vo/so)

    De volgende programma’s kunnen na enkele verbeteringen mogelijk alsnog worden goedgekeurd. Het gaat hierbij met name om een verbetering in de empirische en/of theoretische onderbouwing van het programma.

    • School Wide Positive Behavior Programma (SWPBS)
    • Omgaan met elkaar
    • Zippy’s vrienden
    • Pestkoppen stoppen